به وبلاگ مصطفی عجمی خوش آمدید

چرا دعای بی‌نمازها مستجاب می‌شود؟

مصطفی عجمی — Mon, 23 Apr 2012 16:50:00 GMT

عده ای از افراد همیشه این سوال را میپرسند که چرا افرادی که نماز نمیخوانند و حتی شراب خوار هستن حاجت آنها زودتر برآورده می شود.

باسمه تعالی

گاهی خداوند وقتی بنده مؤمنی را دوست داشته باشد، اجابت دعای او را به تأخیر می‌اندازد. در حدیث است که خداوند استجابت دعا بنده مؤمن خود را به تأخیر می‌اندازد، به خاطر آن که صدای او را دوست دارد و می‌خواهد بنده بیش تر به درگاهش الحاح و اصرار کند.¹ چون تأخیر در اجابت سبب تکرار دعا می‌شود و در نتیجه باعث تقویت نیروی روحی و ایمان دعا کننده می‌گردد. اما فاسق را چون دوست ندارد، فورا اجابت می‌کند تا دعا را تکرار نکند و ضمنا حجت تمام می‌شود و در قیامت نتواند احتیاجی نماید.

ناله مؤمن همی داریم دوست گو تضرّع کن که این اعزز اوست

حاجت آوردش زغفلت سوی من آن کشیدش، موکشان تا کوی من

گر بر آرم حاجتش او را رود هم در آن بازیچه مستغرق شود

امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: «بنده ای که دوست خداست، وقتی حادثه ای برایش رخ می‌دهد، به درگاه خدا دعا می‌کند. خداوند به فرشته ای که موکل بر اجابت اوست می‌فرماید: حاجت بنده ام را برآور، ولی در آن شتاب مکن که من میل دارم صدا و آواز را بشنوم. اما بنده دشمن خدا وقتی دعا، خداوند بر فرشته موکل به آن حاجت دستور می‌دهد: حاجتش را زود برآورید و در برآوردن آن شتاب کنید. که من خوش ندارم صدا و آواز او را بشنوم».²

تأخیر در اجابت سبب تکرار دعا می‌شود و در نتیجه باعث تقویت نیروی روحی و ایمان دعا کننده می‌گردد.

گاهی دعا به اجابت می‌رسد، اما مصلحت هایی اقتضا می‌کند تحقق خارجی آن به تأخیر افتد. حضرت موسای کلیم می‌گویم: پروردگارا! تو به فرعون و طرفدارانش در زندگی دنیا زیورها و مال های فراوان داده ای! او مردم را از راه تو گمراه می‌کند. پروردگارا! اموالشان را نابود ساز و دل هایشان را سخت گردان که ایمان نیاورند تا عذاب دردناک تو را ببینند!

خداوند در پاسخ موسی و برادرش فرمود: قد أجیب دعوتکما؛³ دعای شما را اجابت نمودم».

امام صادق علیه‌السلام فرمود: «میان دعای حضرت موسی علیه‌السلام تا غرق شدن فرعون، چهل سال طول کشید!»⁴

‌‌‌ما از باطن هستی و مصالح حقیقی بی خبریم.

به علت عدم آگاهی از باطن هستی و حقیقت غیبی، گاهی می‌پنداریم که خیر ومصلحت ما در تحقق و برآورده شدن حاجتی یا دفع مشکل و مانعی است، در حالی که اگر حجاب حقیقت کنار رود و آینده برای ما حاضر و روشن گردد، از تقاضا و درخواست خود منصرف می‌شویم.

قرآن کریم می‌فرماید: «عسی أن تکرهوا شیئا و هو خیر لکم و عسی أن تحبوا شیئا و هو شرّ لکم؛ چه بسا چیزی را خوش ندارید، در صورتی که برای شما خوب است، و چه بسا چیزی رادوست دارید که برای شما بد است».⁵

از روایات استفاده می‌شود که هیچ دعایی بی اثر نیست و هر دعایی در دنیا و آخرت تأثیر مناسب خود را دارد، پس در واقع هر دعائی به استجابت می‌رسد، اما گونه های استجابت آن مختلف است. امام سجاد علیه‌السلام می‌فرماید: «دعای مؤمن یکی از سه فایده را دارد: یا برای او ذخیره می‌گردد یا در دنیا برآورده می‌شود یا بلایی را که می‌خواست به او برسد،‌ از وی می‌گرداند»⁶

بنابراین انسان مؤمن در هیچ حالی نباید از دعا مأیوس شود، چه دعایش مستجاب گردد یا به عللی به اجابت نرسد و یا اجابت آن به تأخیر افتد، چون اولا دعا عبادت، بلکه مخ عبادت است و موجب تکامل روحی و معنوی و تقرب به ذات الهی می‌گردد. ثانیا در هر صورت و با هر حالی که باشد.حتی دعای اشخاص فاسق و گناهکار بر جسم و جان و زندگی آنان تأثیر مثبت دارد. همان دعای مستجاب نشده وقتی تکرار شد و روی هم انباشته گردید، آثار نیکی در روح او ایجاد و در سرنوشتش تأثیر سازنده ای دارد. پیامبر اکرمصلی‌الله‌علیه‌و‌آله می‌فرمود: «خدا رحمت کند بنده ای را که حاجت خود را از خدا بخواهد و در دعا پافشاری کند؛ چه حاجتش برآورده شود و چه نشود» در حدیث دیگری از حضرت نقل شده: «هیچ مسلمانی نیست که به درگاه خدا دعا کند جز آن که دعایش مستجاب می‌شود، منتها گاهی اثر آن را دیر یا زود در دنیا می‌بیند و گاهی سبب کفاره گناهان او می‌شود و گاهی نیز خداوند او را برای آخرتش ذخیره می‌گردد ».⁷

وعده الهی مشروط است، نه مطلق

خداوند می‌فرماید: «ادعونی استجب لکم؛ دعای شما را اجابت می‌کنم». این وعده الهی، مطلق و بی قید و شرط نیست، بلکه مشروط به تحقق شرایطی است. برخی از شرایط به مقدمات و شیوة دعا و الفاظی که باید به کار ببریم بستگی دارد. برخی به شخص دعا کننده مربوط می‌گردد. بعضی از شرایط به مطلوب مورد تقاضا ارتباط دارد.

به بیان دیگر: دعا مقدماتی ویژه و فرایندی ضابطه مند و شراطی مشخص دارد که با «بایدها» و «نبایدها» همراه است که از آن به «شرایط استجابت یا موانع استجابت دعا» یاد می‌کنیم.

دعای مؤمن یکی از سه فایده را دارد: یا برای او ذخیره می‌گردد یا در دنیا برآورده می‌شود یا بلایی را که می‌خواست به او برسد،‌ از وی می‌گرداند.

شیوة دعا کردن و مقدماتی که در استجابت مؤثر است:

1 – معرفت و شناخت؛ نخستین شرط استجابت دعا، شناخت کسی است که انسان او را می‌خواند. به همین جهت قرآن در آموزش شیوة دعا کردن می‌فرماید «اعوا ربکم تضرعا و خفیة»؛⁸ پروردگار خود را به زاری و پنهانی بخوانید یعنی بدانید کسی را که می‌خوانید، «رب» شماست، آفرینش رشد و تعالی و پرورش شما در دست قدرت اوست.

بهترین دعا آن است که با ربوبیت آغاز گردد. نگاهی به شیوة دعا کردن انبیا و اولیای الهی در قرآن نشان می‌دهد که آنان دعای خود را با «ربی» یا «ربنا» آغاز می‌کردند، زیرا این واژه انسان را متوجه می‌سازد با مبدأیی ارتباط برقرار ساخته است که از نخستین لحظات وجود تا آخر عمر او و بعد از آن انسان را غرق در الطاف ربوبی خویش می‌سازد.

2 – دعا باید با اخلاص و از صمیم قلب و با حال تضرع و تواضع باشد. تنها با زبان دعا نکند، بلکه روح دعا باید در جان و در تمام ذرات وجود آدمی رسوخ کند.

امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: «خداوند دعایی را که از دل غافل و بی خبر برخیزد، مستجاب نمی‌کند».

3 – دعا باید در حالت بیم و امید باشد. نه آن چنان از اعمال خود راضی باشید که گمان کنید هیچ نقطة تاریکی در زندگی شما نیست و هیچ گناهی مرتکب نشده اید و نه آن چنان مأیوس باشید که خود را شایستة عفو و بخشش خدا و اجابت دعا ندانید.

از خود راضی بودن و ندیدن عیب های خویش، ضمن این که جهل مرکب و عامل مهمی برای عقب گرد انسانی و سقوط اخلاقی است، باعث می‌شود که انسان به جای عیوب خویش، عیب های دیگران را ببیند؛ یعنی به بیماری که شیطان مبتلا بود «انا خیر منه؛ من از آدم بهترم» مبتلا شود.

چنان که «یأس و نامیدی» هم از دامها و حربه های شیطان است. شایسته است انسان با دو بال «بیم و امید» حرکت کند آیة «ادعو ربکم خوفا و طمعا»⁹ پیامبرش این است که با بیم و امید خدا را بخوانید.

4 – خدا را در پنهانی خواندن، دعا را زودتر به اجابت می‌رساند «ادعوا ربکم تضرعا و خفیة»؛¹⁰ بخوانید پروردگارتان را در حال تضرع و در پنهانی» دعا در خلوت با تمرکز فکر و حضور قلب همراه است و به اخلاص نزدیکتر و از ریا و خودنمایی دور است. به همین جهت دعا در نیمه های شب و در نماز شب، آن هنگام که همگی در خواب راحت به سر می‌برند، زودتر مستجاب می‌گردد. پیامبر اکرمصلی‌الله‌علیه‌و‌آله می‌فرماید:

«خیر الدعا الخفیّ، بهترین دعا آن است که پنهانی (و از روی اخلاص) صورت گیرد».¹¹

5 – تطهیر مال و ثروت و خانه و زندگی از مالی که از راه غصب، ظلم، رشوه، ربا، دزدی، غش در معامله و فریب پیدا کرده یا مالی که خمس یا زکات و انفاقات آن پرداخت نشده است.

6 – اجتناب از خوردن غذای شبه ناک و تطهیر لقمة خود و افراد تحت تکفل از حرام.

7 – عدم غفلت از مبارزه با فساد و امر به معروف و نهی از منکر، بی اعتنایی در مقابل فسادهای اخلاقی و اجتماعی و اباحه گری و نادیده گرفته شدن ارزش های دینی: موجب عدم استجابت دعا می‌گردد. پیامبر اکرمصلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمود: «باید امر به معروف و نهی از منکر کنید. در غیر این صورت خداوند انسانها شرور (و کسانی که تعهداتی دینی و اخلاقی) بر نیکان شما مسلط می‌کند و هر چه بکنید، مستجاب نمی‌شود».¹²

8 – عمل به پیمان های الهی

نخستین شرط استجابت دعا، شناخت کسی است که انسان او را می‌خواند.

نظیر سؤال شما را روزی مردی از امیرالمؤمنین علیه‌السلام پرسید و گفت: مگر خداوند نمی‌فرماید «ادعونی استجب لکم؛ مرا بخوانید ا اجابت کنم شما را» پس چرا ما هر چه دعا می‌کنیم، مستجاب نمی‌شود؟!

حضرت فرمود: «چون دل های شما در هشت مورد خیانت و بی وفایی کرد. آن را اصلاح کنید تا دعایتان مستجاب گردد:

1 – خدا را شناختید، ولی حقش را آن گونه که به شما واجب بود، ادا نکردید.

2 – به پیامبر خدا ایمان آوردید، آن گاه با سنت و روش او مخالفت کردید و دین و شریعت او را در مقام عمل از بین بردید.

3 – کتاب خدا (قرآن) را که بر شما فرود آمد خواندید، ولی به آن عمل نکردید. گفتید «سمعنا و اطعنا؛ به گوش و دل می‌پذیریم» ولی در عمل با آن به مخالفت برخاستید.

4 – گفتید: خدایا! ما از آتش دوزخ می‌ترسیم، ولی پیوسته به واسطة گناهان و معاصی خود، به سوی دوزخ شتاب می‌کنید.

5 – گفتید: ما راغب و علاقه مند بهشتیم، ولی مدام کارهایی انجام می‌دهید که شما را از بهشت دور می‌سازد.

6 – نعمت خدای خود را خوردید، ولی سپاس گزاری نکردید.

7 – خداوند شما را به دشمنی باشیطان فرمان داد و فرمود: «ان الشیطان لکم عدوا فاتخذوه عدوّا؛ شیطان دشمن شما است او را دشمن خود بدانید» ولی به زبان با او دشمنی کردید و در عمل به دوستی برخاستید.¹³

8 – عیب های مردم را برابر دیدگانتان قرار دادید و عیب های خود را پشت انداختید و آن را نادیده» گرفتید. در نتیجه پشت سر کسی می‌گویید و ملامت می‌کنید که خود به آن ملامت سزاوارترید».

بعد فرمود: «با این وضع چه دعایی از شما مستجاب گردد. درصورتی که شما درهای دعا و راه های آن را بسته اید؟ پس راه تقوا پیشه کنید و از خدا بترسید. کارهایتان را اصلاح کنید و امر به معروف و نهی از منکر کنید تا خدا دعایتان را مستجاب کند».¹⁴

کیفیت شروع دعا

1 – دعا باید با حمد و ثنای الهی همراه باشد. جهت آموزش شیوة دعا کردن، دعایفرشتگانی را که حاملان عرش خدا

هستند و فرشتگانی که گرداگرد آن قرار دارند، توصیف نموده است. آنان ابتدا «تسبیح و حمد» خدا را می‌گویند و ایمان خود را اظهار و ابراز می‌دارند. سپس برای مؤمنان استغفار می‌کنند. آنان می‌گویند: پروردگارا رحمت و علم تو همه چیز را فرا گرفته. تو از گناهان بندگانت با خبری و نسبت به آنان رحیمی. آنان را که توبه کرده‌اند و از راه تو می‌روند، ببخش و بیامرز و از عذاب دوزخ نگاه دار...»¹⁵

چنان که ملاحظه فرمودید؛ دعا را با تسبیح و تحمید خدا و اظهار ایمان به او و با کلمة طیبیه «ربنا» آغاز نمودند و از مقام رحمت و علم بی پایانش که از صفات جمال و جلال او است، مدد خواستند سپس در حق دیگران دعا نمودند تا خدا دعا را در حق شان نیز مستجاب گرداند.

2 – دعا را ذکر صلوات بر محمد و آل محمد باید شروع نمود، زیرا صلوات درخواست سلام و درود از خداوند برای پیامبر اسلام و اهل بیت طاهرین اوست که سلام خالق هستی و همة خلایق پاک بر آنان باد این دعا قطعا مستجاب است. وقتی در ابتدا و انتهای دعا ذکر صلوات قرار گرفت، خداوند به خاطر اول و آخر دعا، آن چه را که در وسط قرار گرفته، اجابت خواهد کرد.

3 – تطهیر قلب و روح: از کثافات و کدورت های گناهان، به وسیلة اعتراف به گناه و توبه در پیشگاه خداوند.

4 – در پایان، دعا را با تمسک به صفات او به اتمام برسانید، مثلا بگویید، برحمتک یا ارحم الرحمین.

سبحانک الله لا اله انت وحدک لا شرک و لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم

برخی موانع استجابت دعا

1 – گناه: گناهان سه گونه اثر می‌گذارند:

الف – توفیق دعا کردن را سلب می‌کنند.

ب – حالت تضرع و تواضع و توبه و انا به و اشک و گریه را می‌گیرند و نمی‌گذارند بنده با حضور قلب، توجه اش به سوی خدا متمرکز گردد و مجذوب نفحت رحمانی او شود.

ج – در صورت خواندن دعا، دعایش مستجاب نمی‌گردد.

علی علیه‌السلام می‌فرماید: «المعصیه تمنع الاجابه ¹⁶ با گناه از اجابت دعا جلوگیری می‌کنند» در دعای کمیل، شبهای جمعه دقت نمایید، آن جا که می‌خوانید: «اللهم اغفرلی الذنوب التی تجس الدعا و... خدایا گناهانی که مانع استجابت دعای من شده‌اند بیامرز»

2 – ترک دعا در هنگام خوشیها: خداوند به حضرت داود علیه‌السلام وحی فرمود: مرا در روزهای خوش و آسایش یاد کن تا من دعای تو را در ایام گرفتاری و سختی اجابت کنم. ¹⁷

3 – نافرمانی و رنجاندن والدین.

4 – تأخیر انداختن نمازهای واجب از اول وقت.

5 – در گفتار، بد زبان بودن.

6 – نسبت به افراد مؤمن سوء ظن داشتن و بد طینت بودن.

7 – با برادران یا خواهران مؤمن، دو رویی و منافقانه برخورد کردن.

8 – ترحم نکردن به افراد ضعیف...

تنظیم برای تبیان: گروه دین و اندیشه - حسین عسگری

1 – اصول کافی، ج 4، ص 247.

2 – سید هاشم رسولی محالتی، کیفر گناه، ص 137.

3 – یونس (10) آیه 88.

4 – سید هاشم رسول محالتی، کیفر گناه ص 132.

5 – بقره (2) آیة 216.

6 –. تحف العقول، ص 202. 7 – اصول کافی، ج4، ص 224.

8 – اعراف (7) آیه 55.

9 – اعراف (7)، ایه 56.

10 – اعراف (7)، آیه 55.

11 – ناصر مکارم شیرازی و همراهان، تفسیر نمونه، ج5، ص 281.

12 – سفینة البحار، ج1، ص 9 – 448.

13 – سوره فاطر آیه 6.

14 – سید هاشم رسول محالتی، کیفر گناه و؟ و عواقب خطرناک آن، ص 121 – 120.

15 – مؤمن (40) آیه 809.

16 – غرر الحکم، ج 1، حدیث شماره 842.

17 – سید هاشم رسول محالتی، کیفر گناه، ص 107.

متن کامل پیام نوروزی رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت آغاز سال 1391

مصطفی عجمی — Tue, 20 Mar 2012 14:16:52 GMT

□ بیانات □ عکس □ صوت و فیلم □ نسخه چاپی

شعار امسال؛ تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی(۱۳۹۱/۰۱/۰۱ - ۰۸:۴۵)

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت حلول سال 91، مجاهدت اقتصادی و حضور جهادگونه ملت ایران در عرصه های اقتصادی را یک ضرورت دانستند و خاطر نشان کردند: بخش مهمی از جهاد اقتصادی مسئله‏ ى تولید ملی است که اگر ملت با همت، عزم و آگاهی و با همراهی برنامه ریزی درست مسئولان بتواند مشکل تولید داخلی را حل کند بدون تردید بر چالشهایی که دشمن ایجاد می کند غلبه خواهد کرد.

ایشان با دعوت از همه دست اندرکاران اقتصادی و آحاد ملت برای حرکت به سوی رونق تولید داخلی در سال جدید تولیدملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی را به عنوان شعار سال ۹۱ معرفی کردند.

متن پیام به شرح زیر است:

بسم ‏اللَّه ‏الرّحمن ‏الرّحیم‏
یا مقلّب القلوب و الأبصار یا مدبّر اللّیل و النّهار یا محوّل الحول و الأحوال حوّل حالنا الى احسن الحال.
اللّهمّ کن لولیّک الحجّة بن الحسن صلواتک علیه و على ءابائه فى هذه السّاعة و فى کلّ ساعة ولیّا و حافظا و قائدا و ناصرا و دلیلا و عینا حتّى تسکنه ارضک طوعا و تمتّعه فیها طویلا.
اللّهمّ اعطه فى نفسه و ذریّته و شیعته و رعیّته و خاصّته و عامّته و عدوّه و جمیع اهل الدّنیا ما تقرّ به عینه و تسرّ به نفسه.
تبریک عرض میکنم عید نوروز و فرا رسیدن سال نو را به همه‏ ى هم ‏میهنان عزیز در سراسر کشور، و به همه ‏ى ایرانیانى که در هر نقطه‏اى از دنیا سکونت دارند، و به همه ‏ى ملتهائى که عید نوروز را گرامى میدارند؛ بالخصوص تبریک عرض میکنم به خانواده‏ هاى عزیز شهیدان، به جانبازان، به خانواده‏ هاشان، به همه ‏ى ایثارگران، به همه‏ ى فعالان عرصه‏ هاى مختلف. آرزو میکنم و دعا میکنم که خداوند متعال براى ملت ایران بهروزى، شادى، نشاط و دلِ خوش در این سال جدید مقدر بفرماید و بدخواهان این ملت را در اهدافشان، در تلاشهاشان ان‏شاءاللَّه ناکام کند.
سالى که گذشت - سال 90 - یکى از سالهاى پرحادثه در سطح جهان و در منطقه و در کشور ما بود. آنچه که در مجموع انسان مشاهده میکند، این است که این حوادث بر روى هم به سود ملت ایران و در راه کمک به هدفهاى آن، تمام شده است. آن کسانى که اهداف بدخواهانه‏اى درباره ‏ى ملت ایران و ایران و ایرانى در سر می پرورانند، در کشورهاى غربى دچار مشکلات گوناگون هستند. در سطح منطقه، ملتهائى که جمهورى اسلامى از آنها همواره حمایت کرده است، به هدفهاى بزرگى دست پیدا کرده‏اند؛ دیکتاتورهائى به زیر کشیده شدند؛ قانونهاى اساسىِ مبتنى بر اسلام در کشورهائى تصویب شد؛ دشمن درجه‏ى یک امت اسلامى و ملت ایران - یعنى رژیم صهیونیستى - در محاصره قرار گرفت. در داخل کشور، به معناى حقیقى کلمه، سال 90، سال بروز اقتدار ملت ایران بود. در جنبه ‏ى سیاسى، ملت ایران در این سال، چه در راهپیمائى بیست و دوى بهمن، چه در انتخابات دوازدهم اسفند، آنچنان حضورى از خود نشان داد و آنچنان شاخصى را براى اقتدار ملى در تاریخ منطقه ثبت کرد که نظیر آن را در گذشته کمتر داشتیم.
با وجود این ‏همه دشمنى، این‏همه تبلیغات، این‏ همه تهاجمهاى خصمانه و بدخواهانه، ملت ایران در طول این سال، با همه ‏ى وجود توانست حضور خود را در صحنه، نشاط خود را، آمادگى خود را در عرصه ‏هاى گوناگون علمى و اجتماعى و سیاسى و اقتصادى نشان بدهد و اثبات کند. بحمداللَّه سالى بود که با همه ‏ى سختى ‏ها، داراى دستاوردهاى بزرگى بود. همچنان که قبلاً عرض شده است، شرائط، شرائط بدر و خیبر بود؛ یعنى شرائط قبول چالشها و دشوارى‏ها و غلبه‏ ى بر آنها.
همان طورى که اولِ سال گذشته اعلام شد، سال 90، سال جهاد اقتصادى بود. اگرچه هوشمندان و آگاهان میدانستند که این نام و این جهتگیرى و شعار براى سال 90 یک امر لازم است، اما بعد تلاشهاى دشمنان در این سال هم همین را اثبات کرد و نشان داد. دشمنان ما از اوائل سال، حرکت خصمانه‏ ى خودشان را در عرصه ‏ى اقتصادى نسبت به ملت ایران آغاز کردند؛ اما ملت ایران، مسئولین، آحاد مردم، دستگاه‏هاى مختلف، با تدبیرهاى هوشمندانه ‏اى توانستند با این تحریمها مقابله کنند و مواجهه‏ ى آنها تا حدود زیادى توانست اثر این تحریمها را خنثى کند و حربه‏ ى دشمن را کُند کند. سال 90، سال فعالیتهاى بزرگ علمى بود؛ که من ان‏شاءاللَّه در فرصت سخنرانى، برخى از پیشرفتهاى علمى و اقتصادى و تلاشهاى گوناگون را براى ملت عزیزمان شرح خواهم داد. سال 90 سالى بود پر چالش، و سالى بود پر نشاط، و سالى بود که ملت ایران به فضل الهى توانست بر چالشهاى موجود غلبه کند.
ما امسال سال دیگرى را در پیش داریم که به امید خدا و با توکل بر پروردگار، باز ملت ایران با فعالیت خود، با تلاش خود، با هوشمندى خود در این سال خواهد توانست پیشرفتهاى زیادى را براى خود به ارمغان بیاورد. به تشخیص من، بر طبق گزارشها و مشاوره ‏ى با افراد مطلع و آگاه، به این نتیجه میرسیم که عرصه‏ ى چالش مهم در همین سال جارى - که این سال، امروز و از این ساعت شروع میشود - عرصه ‏ى اقتصادى است. جهاد اقتصادى چیزى نیست که تمام‏ شدنى باشد. مجاهدت اقتصادى، حضور جهادگونه در عرصه‏هاى اقتصادى، براى ملت ایران یک ضرورت است.
من امسال تقسیم میکنم مسائل مربوط به جهاد اقتصادى را. یک بخش مهم از مسائل اقتصادى برمیگردد به مسئله‏ ى تولید داخلى. اگر به توفیق الهى و با اراده و عزم راسخِ ملت و با تلاش مسئولان، ما بتوانیم مسئله ‏ى تولید داخلى را، آنچنان که شایسته‏ ى آن است، رونق ببخشیم و پیش ببریم، بدون تردید بخش عمده‏اى از تلاشهاى دشمن ناکام خواهد ماند. پس بخش مهمى از جهاد اقتصادى، مسئله ‏ى تولید ملى است. اگر ملت ایران با همت خود، با عزم خود، با آگاهى و هوشمندى خود، با همراهى و کمک مسئولان، با برنامه‏ریزىِ درست بتواند مشکل تولید داخلى را حل کند و در این میدان پیش برود، بدون تردید بر چالشهائى که دشمن آن را فراهم کرده است، غلبه‏ ى کامل و جدى پیدا خواهد کرد. بنابراین مسئله ‏ى تولید ملى، مسئله‏ ى مهمى است.
اگر ما توانستیم تولید داخلى را رونق ببخشیم، مسئله ‏ى تورم حل خواهد شد؛ مسئله‏ ى اشتغال حل خواهد شد؛ اقتصاد داخلى به معناى حقیقى کلمه استحکام پیدا خواهد کرد. اینجاست که دشمن با مشاهده ‏ى این وضعیت، مأیوس و ناامید خواهد شد. وقتى دشمن مأیوس شد، تلاش دشمن، توطئه ‏ى دشمن، کید دشمن هم تمام خواهد شد.
بنابراین همه‏ ى مسئولین کشور، همه ‏ى دست‏اندرکاران عرصه‏ ى اقتصادى و همه‏ ى مردم عزیزمان را دعوت میکنم به این که امسال را سال رونق تولید داخلى قرار بدهند. بنابراین شعار امسال، «تولید ملى، حمایت از کار و سرمایه‏ ى ایرانى» است. ما باید بتوانیم از کارِ کارگر ایرانى حمایت کنیم؛ از سرمایه‏ ى سرمایه ‏دار ایرانى حمایت کنیم؛ و این فقط با تقویت تولید ملى امکان‏ پذیر خواهد شد. سهم دولت در این کار، پشتیبانى از تولیدات داخلىِ صنعتى و کشاورزى است. سهم سرمایه ‏داران و کارگران، تقویت چرخه‏ ى تولید و اتقان در کار تولید است. و سهم مردم - که به نظر من از همه ‏ى اینها مهمتر است - مصرف تولیدات داخلى است. ما باید عادت کنیم، براى خودمان فرهنگ کنیم، براى خودمان یک فریضه بدانیم که هر کالائى که مشابه داخلى آن وجود دارد و تولید داخلى متوجه به آن است، آن کالا را از تولید داخلى مصرف کنیم و از مصرف تولیدات خارجى بجد پرهیز کنیم؛ در همه ‏ى زمینه ‏ها: زمینه ‏هاى مصارف روزمرّه و زمینه ‏هاى عمده ‏تر و مهمتر. بنابراین ما امیدوار هستیم که با این گرایش، با این جهتگیرى و رویکرد، ملت ایران در سال 91 هم بتواند بر توطئه‏ ى دشمنان، بر کید و مکر بدخواهان در زمینه ‏ى اقتصادى فائق بیاید.
از خداوند متعال درخواست میکنیم که ملت ایران را در این صحنه و در همه‏ى صحنه‏ها موفق و مؤید بدارد. روح امام بزرگوار را شاد و از ما راضى کند. ارواح طیبه‏ى شهیدان عزیز ما را با اولیائشان محشور فرماید.
والسّلام علیکم و رحمةاللَّه و برکاته‏

پیامک تبریک سال 1391

مصطفی عجمی — Sun, 18 Mar 2012 17:43:41 GMT

پیشاپیش سال 1391 برهمه هموطنان عزیزم مبارک باد امیدوارم سال خوب،پرنشاط همراه با سربلندی،سلامت و موفقیت داشته باشید.

روز اول سال آدم به آدم میرسه ، اما اس ام اس به آدم نمیرسه !

سال ۱۳۹۱ بر شما مبارک

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

با آرزوی ۱۲ ماه شناخت صحیح ۵۲ هفته معرفت آسمانی ۳۶۵ روز صداقت ۸۷۶۰ ساعت

مهربانی ۵۲۵۰۰ دقیقه توکل به خدا ۳۱۰۵۰۰۰ ثانیه غرق در لذت بخش ترین عشق هستی

سال نو مبارک

می‌دونم اگه بگم سال نو مبارک حالت از شنیدن این جمله کلیشه ای بهم می خوره.

پس سال نو مبارک!

===============

ضمن تبریک سال جدید باید خدمت شما عرض کنم که

بنده امسال قصد ازدواج ندارم ، لطفا سبزه ها را

به نیت یکی دیگه گره بزنید !

بقیه پیامک های خنده دار و طنز سال نو در ادامه

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

ورود به این عید سعید باستانی بنا به دلایل فنی برای شما مسدود می باشد

لطفاً اصرار نفرمایید!

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

سلام میشه ازت خواهش کنم سال تحویل بیای خونمون ؟

آخه سبزه خوشگل تر از تو پیدا نکردم !

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز، نوروزتان امروز، امروزتان دیروز

دیروزتان پیروز، پیروزتان هر روز، اسگول شدی امروز!

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

چند روز دیگه بهار میاد و همه‌چیز رو تازه می‌کنه، سال رو، ماه رو

روزها رو، هوا رو، طبیعت رو، ولی فقط یک چیز کهنه میشه که به

همه اون تاز‌گی می‌ارزه، «دوستیمون»!

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

چند سال و چند عید باید از عمر تو بگذره تا آدم بشی !؟

یک سال از عمرت گذشت، ولی باز تو همونی که بودی !

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

به علت نبودن چرت و پرت از هم اکنون سال نو را به شما تبریک عرض مینماییم..

از طرف انجمن بیکاران اس ام اس باز ایران

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

خواستم برات سبزه عید بفرستم…

گفتم شاید طاقت نیاری و تا عید بخوریش…

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

خبر داری تو ایران یه بحث داغ تو بورسه !

نه بابا خوشه بندی رو نمیگم

سرکاری چیه ! باور کن اینبار سرکاری نیست !

دوستت دارم کجا بود ! مگه دیوونه شدم ؟

سال نو مبارک ! … الان تنها خبر جدید همینه ! ! سال نوی خوبی داشته باشی !

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

امروز دو نفر از من آدرس و شماره تورو از من میخاستن منم بهشون دادم

یکیشون خوشبختی و اون یکی سعادت

سال ۹۱ میاد سراغت

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

عاقبت زمستان رفت و رو سیاهیش برای ما موند

…

….

…..

امضا

حاجی فیروز

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

باز باران با ترانه می خورد بر بام خانه آمد آن روز بارانی گفت که آمد روز عید گفت هر لحظه تنها مانده در این شب رویایی گفت که شاید دل عید شده اسیر باز بهار آمد در این خانه ی تنهای ما همه گفتیم عید آمد بوی بهار آمد

(ببخشید که کمی گیج شدیم منظور همان عید شما مبارک است)

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

سلام، ببخشید این موقع شب بیدارت کردم.

خواستم یادآوری کنم: سال نو شده.

کم‌کم باید از خواب زمستونی بیدار بشی

نظم آموزی به کودکان

مصطفی عجمی — Sat, 10 Mar 2012 09:20:33 GMT

با شلخته‌ خواندن کودکی که اسباب‌بازی‌های خود را جمع نمی‌کند، وسایل او جمع نخواهد شد و این برچسب به وی نظم و ترتیب را نمی‌آموزد. تنها ممکن است او تصویری نادرست از خویش پیدا کند و این رفتار موقت او، با برچسب شما به رفتاری ثابت و دائمی تبدیل شود و احتمالا در آینده آن را تکرار کند.

متأسفانه بسیاری از والدین به جای آنکه در پی تأثیرگذاری بر کودکانشان باشند، تنها می‌خواهند آنها را کنترل کنند. از این رو، آنان را محدود ساخته، دستور می‌دهند، فرمان صادر می‌کنند و آنها را تهدید یا تنبیه می‌نمایند. اعمال این روش‌های کنترل کننده، عملا بر کودکان و نوجوانان تأثیر مثبتی نمی‌گذارد. کودکی که به انجام کاری مجبور شده، در واقع تأثیر نپذیرفته است، بلکه تنها رفتار خود را در آن لحظه برای فرار از تهدید تغییر داده است.

برای تأثیرگذاری عمیق و مداوم بر زندگی کودکان و نوجوانان، باید از هرگونه رفتار مستبدانه و توسل به زور برای کنترل آنان خودداری کرد و به جای آن از روش‌های مفید و متفاوتی بهره جست که به تدریج انگیزه‌ها و تمایالات کودک را تحت تأثیر قرار دهد

افراط و تفریط در نظم آموزی

عده‌ای معتقدند باید با ترساندن کودک انضباط را به وی آموخت، زیرا به نظر ایشان، کودک موجودی طبعا شرور است. از این رو باید او را از ارتکاب شر و فساد بازداشت و با اعمال خشونت و انواع مجازات او را محدود کرد تا به فرمان درآید.
برخی دیگر می‌گویند

کودک موجودی طبعا نیکو وصالح است و باید او را به حال خود گذاشت تا هر چه دلش می‌خواهد آزادانه انجام داده، تمایلاتش را ارضا کند. بنابراین نباید با نظم دهدی دست و پایش را ببندیم، بلکه باید به وی فرصت دهیم تا استعدادهایش را شکوفا کند.
بررسی‌ها و مطالعات دقیق نشان می‌دهد کودکانی که براساس دیدگاه اول تربیت شده‌اند، چون همیشه در برابر بزرگتر‌ها خضوع کرده و تسلیم بوده‌اند و در بزرگسالی هیچ ابتکاری از خود نشان نمی‌دهند. این کودکان در زندگی آینده شکست می‌خورند. آزاد گذاشتن کودکان بنابر روش دوم نیز برای آنان زیان آور بوده سبب می‌شود در آینده به مقررات و قوانین پشت پا بزنند و افرادی بی‌قید و لاابالی بار بیایند.

براساس این تحقیقات روش سومی نیز وجود دارد، که از نواقص هر دو نظریه برکنار است و به بهترین وجه کودک را برای زندگی آینده آماده می‌سازد. در این روش مربی می‌کوشد نظم را درکودک درونی کند و این همان هدف اساسی تربیت کودک است که می‌کوشد اصول انضباطی را در ذات او نهادینه کند. در این روش انضباط به معنای اطاعت محض و فرمانبرداری نیست و به جای فرمان دادن و گفتن پی در پی «این کار را بکن» و «آن کار را نکن» با حفظ شخصیت کودک، مربی می‌کوشد به او بهفماند که در سایه رعایت اصول انضباطی زندگی بهتری خواهد داشت. و با نظم، لذت و بهره‌ کامل‌تری از زندگی خواهد برد.

اصول نظم آموزی به کودکان

ابراز محبت به کودک

محبت نیاز طبیعی همه انسان‌ها است. چنان که انسان به آب و غذا نیاز دارد به محبت نیز محتاج است. بنابراین برخورداری و محرومیت از آن در تعدل روح تأثیر فراوان دارد. کودکی که در محیط گرم و صمیمی خانواده پرورش یابد روانی شاد و دلی آرام و بانشاط دارد و به زندگی امیدوار و دلگرم است. در روایت نیز بر محبت به کودکان بسیار تأکید شده است. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «خداوند منان بنده‌اش را به واسطه‌ شدن تحبتی که به فرزند خود دارد، مورد رحمت خود قرار می‌دهد». البته محبت باید ابراز شود تا تأثیر داشته باشد. رسول خدا می‌فمراینأ: هر گاه یکی از شما کسی را دوست دارد لازم است او را آگاه کند.

در پرتو محبت صفات عالی انسانی و عواطف و احساسات کودک به خوبی پرورش می‌یابد و وی در آینده انسانی متعالی خواهد شد. البتهکودک نیز به کسی که به او مهر می‌ورزد علاقه پیدا کرده او را فردی خیرخواه، قدر شناس و قابل اعتماد می‌داند و به سخن او بهتر گوش می‌دهد.
بی‌شک، پدر و مادری می‌توانند در تربیت صحیح فرزندان خود موفق باشندکه از عواطف و احساسات بیشتری برخوردارباشند البته به این نکته نیزباید توجه داشت که افراط در محبت کردن نیز درست نمی‌باشد و باید اعتدال را رعایت کرد. زیاده‌روی در محبت کردن به کودک او را لوس و از خود راضی بار می‌آورد چنان که در روایات نیز از این زیاده‌روی نهی شده است. امام باقر(ع) می‌فرمایند: «بدترین پدران کسانی هستند که در ابراز محبت زیاده‌روی می‌کنن» بنابراین باید کودک را با واژه نه آشنا کرد و اجازه داد او خود را با مشکلات روبرو شود و آنها را حل کند. امام کاظم در این باره می‌فرماید: بهتر است طفل در کودکی با سختی‌ها و مشکلات روبرو شود تا در جوانی و بزرگسالی بردبار و صبور گردد.

تناسب قوانین با سن و شرایط

قواعد و محدودیت‌ها باید متناسب با سن بچه‌ها تغییر کند. اگر از کودک پنج ساله بخواهیم که هنگام عبور از خیابان دستمان را بگیرد سخنی منطقی گفته‌ایم، اما نباید از یک نوجوان پانزده ساله چنین انتظاری داشته باشیم. همچنین نباید تکالیف سنگین بر دوش کودکانمان بگذاریم، زیرا کودک نمی‌تواند از عهده آن برآید و این مسئله سبب ناکامی وی می‌شود این خود عامل مشکلات بسیاری مانند پرخاشگری انزواطلبی و دروغگویی می‌شود.
امام صادق از رسول خدا نقل کرده است: خدا رحمت کند کسی که فرزندش رابر نیکی یاری کند. راوی می‌گوید از حضرت پرسیدم: چگونه او را بر نیکی یاری کند؟ حضرت فرمود: آنچه در توان کودک است از او بپذیرد و آن چه انجامش برای کودک سخت است از او نخواهد و...» وضع قوانین و محدودیت‌ها با توجه به اوضاع خانواده نیز تغییر می‌کند. در این زمینه قانونی فراگیر و جهانی وجود ندارد. مقررات و محدودیت‌های شما با ارزش‌ها و اوضاع خاص خانوادگی شما ارتباط دارد.

استفاده از تشویق در نظم آموزی

به آخرین باری که دیگران شما را تشویق کردند فکر کنید. در آن لحظه چه احساسی داشتید؟ اگر تشویق درست و به موقع بوده باشد هنوز هم احساس خوبی در شما ایجاد می‌کند .شکی نیست که تشویق رشد دهنده عزت نفس انسان‌ها است. تشویق غذای روح و روان است و برای پیش بردن کارها بسیار ضروری است. این که انسان‌ها می‌توانند بدون تأیید موفقیت‌ها و توانایی‌ایشان برای خود ارزش قائل شوند تصوری بیهوده است. اگر چه همه ما از قدرت تشویق و اهمیت آن برای سلامت روان آگاهی داریم، در بعضی از خانواده‌ها تشویق به کالایی نایاب تبدیل شده است.
برای اینکه تشویق موثر افتد، باید خالصانه بیان شود. افزون بر آن که بهتر است تشویق ویژه باشد . این جمله که «من روش تو را در کاربرد متفاوت رنگ‌ها و خطوط سیاه اطراف نقاشیت می‌پسندم» یک هنرمند جوان را بیشتر از این که بگوییم «تابلوی زیبایی است» دلگرم می‌کند و به او انگیزه می‌أهد تا آنجا که امکان دارد بر موفقیت‌های فرزندان تمرکز شوید نه برگ کردن اشتباهات و تقصیرات آنها و بکوشید دستور «دست کم یک تشویق در هر روز» را حتما به خاطر بسپارید.
درباره ادیسون می‌گویند که در کودکی فردی بی‌استفعداد و کودن به نظر می‌رسید و چون سرش بیش از حد بزرگ بود اطرافیان تصور می‌کردند دچار اختلال حواس است. از او نقل شده است که گفته است: اگر مادرم مرا تشویق نمی‌کرد، شاید مخترع نمی‌شدم.

تبیین و تحلیل مسائل و آگاه ساختن فرزندان

برای پدید آمدن انضباط در کودکان، لازم است فوائد انضباط و پیامدهای بی‌انضباطی را برای آنان تشریح کنیم تا آنان این گوهر گران‌بها را بشناسند و کاخ زندگی خود را بر پایه آن استوار سازند. از همین روست که کارشناسان تربیتی برخی عوامل سرپیچیو نافرمانی فرزندان را چنین معرفی می‌کنند:
نا‌آگاهی از فوائد فرمانبری
صدور فرمان بدون هیچ توضیحی درباره آن
سختی انجام دادن فرمان بیش از گنجایش جسمی و عقلی کودک
نا آگاهی والدین از روش درست فرمان دادن
البته باید توجه داشت که این اصل در مورد کودکان بالای دو سال کاربرد دارد و در اجرای آن باید به سطح شناخت کودک توجه داشته باشیم.

الگو دهی به کودکان

والدین افزون بر آگاه ساختن کودک باید در ارائه رفتار درست و مقررات خود بهترین نمونه برای وی باشند. به همین دلیل در روایات این نکته نغز را می‌بینیم که «افراد را با عملتان به کار خیر دعوت کنید» در نظم آموزی به کودک باید به این مسئله توجه داشت زیرا پدر و مادر نخستین الگویهای رفتار کودکند تأثیر عمل والدین از گفتار آنان بسیار بیشتر است. استاد مطهری در این باره می‌گوید: «هیچ چیزی بشر را بیشتر از عمل تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، شما می‌بینید مردم از انبیا و اولیا زیاد پیروی می‌کنند ولی از حکما و فلاسفه آن قدر ها پیروی نمی‌کنند زیرا فلاسفه فقط می‌گویند، فقط مکتب دارند، فقط تئوری می‌دهند، .... ولی انبیا و اولیا این طور نیست که اول بگویند و بعد عمل کنند اول عمل می‌کنند و بعد می‌گویند. وقتی انسان بعد از آن که خودش عمل کرد، گفت، اثر آن گفته چندین برابر می‌شود»
دو صد گفته چون نیم کردار نیست.
اگر والدین خود منظم نباشند، تنبیه یا توصیه‌های پیاپی به نظم، برای ایجاد آن و رفع بی‌نظمی‌های کودک، سودی ندارد زیرا کودک بخش مهمی از آخوخته‌های خود راا از راه مشاهده‌ نمونه‌ها و الگوها فرا می‌گیرد. امام کاظم (ع) در این باره می‌فرمایند: «رفتار کودک بر اثر رفتار درست والدین محفوظ می‌ماند»

پرهیز از خشم و زورگویی

از دیگر راه‌کارهایی که برای ایجاد نظم و انضباط در فرزندان باید بدان توجه کرد، پرهیز از خشم و زورگویی است. انضباطی که برپایه خشم و غضب استوار باشد و با زور حاکم شود همچون خانه‌ای است که بر پایه‌هایی سست بنا شود و به محض برداشته شدن زور و اجبار از هم می‌پاشد و فرو می‌ریزد.

ایجاد انضباط از راه زور، پیامد‌های زیانباری در پی دارد که می‌توان از میان آنها به مقاومت، بی‌اعتنایی، پرخاشگری، بدخلقی، دروغ‌گویی، انزواطلبی، لج بازی و فقدان اعتماد به نفس در کودک اشاره کرد. اگر به گونه‌ای منطقی مستدل و صرح با کودک روفتار شود او حقیقت را می‌پذیرد و تسلیم آن می‌شود .اجرای برنامه‌های انضباطی بدون عفو و گذشت امکان پذیر نیست. در صورت تخلف باید شکیبا بود ولی در اجرای انضباط پافشاری لازم است و از راه تشویق و تحسین و در مواقع ضروری از راه توبیخ و بی‌اعتنایی می‌توان به اصلاح رفتار کودکان پرداخت.
آمده است که شخصی نزد امام موسی کاظم(ع) از فرزند خود شکایت کرد. امام به او فرمود: «او را نزن، بلکه برای مدتی کوتاه به او بی‌اعتنایی کن»

ثبات و پرهیز از تردید و دو دلی

وقتی برای فرزند خویش مقرراتی را لازم می‌دانیم، باید در اجرای آن استوار باشیم و از تردید و دو دلی بپرهیزیم، زیرا سستی و سهل انگاری موجب بی‌انضباطی می‌شود و ما را از هدف باز میدارد.

اگر فرزندانمان از تردید و دو دلی ما باخبر شوند، از رعایت مقررات سرباز می‌زند و به بحث و جدل می‌پردازد و هم‌چنین ممکن است دچار سردرگمی شود و نداند که آیا باید آن کار را انجام دهد یا نه، ناگفته نماند که ایجاد انضباط در کودکی و پافشاری برآن سبب می‌شود تا کودک در بزرگسالی فردی بردبار و منظم شود .در حدیثی از امام علی (ع) آمده است: « ارجمندی و بزرگی با دشواری‌ها به دست می آید»

رعایت اصل تدریج در اصلاح رفتار

از دیگر اصول ایجاد انضباط اصل تدریج در اصلاح رفتار است. کسب عادت‌های درست به وقت نیازمند است و یک باره امکان پذیر نیست. از این روی باید به مراقبت و استقامت شالوده‌ شخصیت کودک را بر پایه نظم و انضباط استوار ساخت. برای دست یابی به این هدف بلند باید او را به تدریج و گام به گام به سوی هدف رهنمون ساخت و در این راه ظرفیت و موقیت جسمی و روحی او را در نظر گرفت.

پیامبران الهی که مربیان جامعه بشری‌اند، همه دستورات خود را یکباره به مردم ابلاغ نمی‌کردند، بلکه از شیوه گام به گام بهره می‌جستند. قرآن کریم نیز که تاب نور و هدایت است به تدریج در طول 23 سال نازل شد و مسلمانان را گام به گام با احکام و معارف نورانی خود آشنا ساخت.

تداوم در استوار ساختن نظم و انضباط

برای بیان این که انضباط ابتدا به صورت یک رفتار در روان فرزند شکل گیرد و سپس به عادت و آنگاه به ملکه‌ای در وی مبدل شود، اید در استوار ساختن آن مداومت کرد.

گرچه ممکن است کار در آغاز آسان باشد اما به سامان رساندن و به بار نشاندن آن به مراقبت نیاز ددارد. برای این که بذر ارزشمند انضباط به برگ و بار بنشیند و آدمی در سایه سار آن به آرامش و سعادت برسد، مداومت و شکیبایی بسیار بایست است. امام علی(ع) می‌فرمایند: «عمل، عمل، سپس توجه به پایان کار، پایان کار، آن گاه استقامت، استقامت سپس شکیبایی، شکیبایی» و در حدیثی دیگر می‌فرمایند:«کاری اندک که بر آن مداومت شود، برتر است از کاری بسیار که خستگی آورد»

استفاده از اصل تغافل

بنابر اصل تغافل، مربی در نخستین برخورد با خطای کودک آن را نادیده می‌گیرد و به گونه‌ای رفتار می‌کند که گویا از چیزی خبر ندارد. این عمل دو نتیجه دارد: اول این که، حرمت کودک، به ویژه اگر پنهانی مرتکب خطا شده باشد، محفوظ می‌ماند و فرصتی برای تجدید نظربه او داده می‌شود، و دوم، قدر و منزلت مربی نزد کودک محفوظ می‌ماند. امام صادق(ع) در این باره می‌فرماید: «قدر و منزلت خویش را با تغافل گرامی بدارید.»
امام علی(ع) تغافل را موجب ستایش کار مربی دانسته، می‌فرماید: « تغافل کن که این کار تو موجب ستایش قرار می‌گیرد.» خود حضرت نیز همین شیوه را در زندگی به کار می‌گرفتند. انجام این اصل در همه مراحل رشد به ویژه در مرحله اول کودکی پسندیده است، چرا که کودک آگاهی کمتری دارد و به همین دلیل خطاهای وی فراوان است. اگر مربی بخواهد در پی هر رفتار ناپسند، کودک را تنبیه کند باید همواره در حال تنبیه کودک باشد، که آسیب‌های فراوانی را به دنبال داشته باشد.

گام‌های عملی نظم آموزی

گام اول

: رفتاری را که می‌خواهید تغییر دهید مشخص کنید.

بهتر است به جای پرداختن به موضوعات کلی، به موارد مشخصی توجه کنید. به کودکان نگویید«مرتب باش» بلکه برای او توضیح دهید که می‌خواهید پس از برخواستن از خواب رختخوابش را جمع کند.
گام دوم: به کودک بگویید انتظار شما از او چیست و چگونگی انجام آن را به او نشان دهید اگر از کودک می‌خواهید هنگام درخواست چیزی گریه و زاری نکند، به او نشان دهید چگونه باید خواسته خود را بیان کند. وقتی قدم به قدم کودکتان را راهنمایی می‌کنید چگونگی انجام رفتاری را به او نشان می‌دهید، او دقیقا می‌فهمد که چه انتظاراتی از او دارید.
گام سوم: دستورات را به صورت بازی درآورید.
اغلب فرمان‌هایی که برای کودکمان صادر می‌کنیم زمان چندانی برای انجام دادن لازم ندارند واین زمان کمتر از وقتی است که صرف بحث کردن در مورد آنها می‌شود. اگر از دوران خردسالی بچه‌ها شروع به درخواست کمک از آنها کنید آن‌ها به وظایف خود به چشم یک بخش طبیعی از زندگیشان نگاه خواهند کرد. بعدا شما می‌توانید با اندازه گیری زمان پاسخ آن را تبدیل به یک بازی کند: «چقدر طول می‌کشه رختخوابتو مرتب کنی؟ شروع می‌کنیم، یک ، دو، سه.... عالیه! کارتو در چهار و نیم دقیقه تمام کردی، واقعا که می‌تونم روی کمکت حساب کنم، خیلی ممنون!» با این روش، ضمن این که کودک بازی می‌کند و از کارش لذت می‌برد، وظایفش را هم انجام داده است.
گام چهارم: رفتار کودک (نه خود کودک) را مورد تشویق یا انتقاد قرار دهید.
خود کودک را ستایش نکنید، بلکه رفتار او را تشویق کنید، برای مثال، به جای این که بگویید: «حالا بچه خوبی شدی» به او بگویید: «چقدر خوب است که آرام نشسته‌ای» تحسین یا عدم تأیید خود را بر رفترا کودکان مترکز کنید، زیرا این همان چیزی است که باید کنترل شود. این توصیه درباره رفتارهای نامطلوب اهمیت بیشتری دارد. برای نمونه اگر از این که کودکتان رختخوابش را جمع نمی‌کند، ناراحتید به او نگویید: «دختر بدی هستی» بلکه به جای آن بگویید: «از این که رختخوابتو جمع نمی‌کنی، ناراحتم»
گام پنجم: پاداش‌ها برنامه ریزی شده نباشد
در ابتدا برای ایجاد رفتاری درست در کودک می‌توان از پاداش به صورت منظم و با اعلام قبلی استفاده کرد، اما در ادامه پاداش‌هایی که به کودک می‌دهید، نباید برنامه‌ریزی شده باشد، برای مثال نباید پدر با برنامه‌ریزی پیشین به فرزندش بگوید: «اگر رختخوابتو جمع کردی، تو رو پارک می‌برم» بلکه پاداش، بدون اعلان قبلی باشد، به این صورت که پدر به فرزندش بگوید: «به به ! چقدر خوبه که رختخوابتو جمع می‌کنی، امشب تو ره به خاطر این کارت پارک می‌برم»
پاداش‌های برنامه‌ریزی شده می‌تواند به ایجاد عادت بینجامد. پدر و مادر از آن روی به فرزندانشان پاداش می‌دهند که به سرعت به خواسته‌هایشان برسند. اما افراط در هیچ کاری درست نیست. اگر بدون توجه به این که چقدر بستنی دوستداریم. روزی چند نوبت از آن بخوریم به احتمال زیاد خسته می‌شویم. هر چه از پاداش بیشتر استفاده کنید: اثر بخشی آن کاهش می‌یابد. زیرام معنای خود را برای کودک بیشتر و بیشتر از دست می‌دهد.
تشویق برنامه‌ریزی شده اغلب سبب می‌شود که کودکان روش خودخواهانه‌ای را در پیش گیرند. پدر و مادر باید سیاستی داشته باشند که کودکان، بی‌نیاز از پاداش، وظیفه‌خود را انجام دهند. در آغاز می‌توانید چند نوبت پی در پی، وقتی فرزند شما کار درستی انجام داد. به او پاداش دهید، اما در مراحل بعدی باید تنهای در مواقع خواصی این کار را بکنید.
گام ششم: تا زمانی که رفتار جدید نیازمند پشتیبانی است، به تشویق ادامه دهید
تشویق رفتارهای صحیح کودکان انتظارات شما را از آن ها مشخص می‌سازد، و الگوهای صحیح رفترا را برایشان ترسیم می‌کند برای آموزش موثر به کودکان بهترین راه این است که انتظارات خود را از آنان به صورت الگو و نمونه رآوردی. ادامه تشویق سبب تحکیم رفتار صحیح و تداوم آن میشود.
گام هفتم: از جنگ قدرت با کودک خود بپرهیزید
والدین تا آنجا که امکان دارد باید از کشمکش و جنگ قدرت با کودک خود پرهیز کنند. برای مثال هنگامی که می‌خواهید فرزندتان رختخوابش را جمع کند استفاده از روش «مهلت زمانی» به وسیله تنظیم زنگ ساعت به کاهش کشمکش میان شما و کودک کمک می‌کند، زیرا به این ترتیب، قدرت خود را به یک مرجع بی‌طرف، یعنی ساعت منتقل می‌کنید.
گام هشتم: در صحنه حاضر باشید
این سخن بدان معنا نیست که والدین باید شبانه روز کنار فرزند خود باشند، بلکه یعنی کودکان به همراهی و نظارت مستمر نیاز دارند. اگر هنگام بازی کودک، والید حضور داشته باشند، می‌توانند بر وقت بازی وی نظارت داشته باشند و به او در یادگیری رفتار صحیح در رابطه با دیگر کودکان و همچنین قواعد بازی کمک کنند. و به این ترتیب بهبود رفتار کودک شوند. اگر والدین نظارت کافی بر کودکان خود داشته باشند بسیاری از خطاهای رفتاری آنان اصلاح خواهد شد.
گام نهم: یادآور رفتارهای نادرست نباشید
رفتارهای نمناسب را فراموش کنید و از یادآوری مداوم آنها به کودک بپرهیزید. یادآوری پیوسته رفتارهای نادرست تنها به ایجاد انزجار رنجشو تنفر در کودک می‌انجامد و احتمال تکرار مجدد آن اشتباه را بیشتر می‌کند.
اتفاق‌های پیشین تمام شده است و یادآوری آنها تنها سبب می‌شود که آن اشتباهات در ذهن کودک بماند. افزون بر آن که این کار نمی‌تواند الگویی را به آنها نشان دهد و سبب میشود باز هم به الگوی غلط پیشین رو اورند. در روایات اهل بیت از سرزنش کردن نهی شده است امام علی در این باره می‌فرمایند: «زیاده روی در سرزنش کردن آتش لجاجت را شعله ور می‌کند»
گام دهم:از داد و فریاد و تنبیه استفاده نکنید
اغلب والدین وقتی از نافرمانی کودکان خود خسته و ناامید می‌شوند به داد و فریاد یا تنبیه بدنی متوسل میشوند. اگر داد و فریاد و تنبیه بدنی را پاسخ‌های طبیعی به بدرفترای کودکان بدانیم ، می‌توان نتیجه گرفت که ما در برابر آنان ضعیف و ناتوانیم
تنبیه اغلب بیش از آن که مشکلی را حل کند سبب مشکلات بیشتری می‌شود با تنبیه و مجازات کودک اغلب رفتار بد خود را متوقف نمی‌کند بلکه آن را مخفی می‌کند.
در سلسله مراتب رشد اخلاقی (آنگونه که لارنس کلبرگ می‌گوید) پایین ترین سطح فرمان بری از مقررات اجتناب از مجازات است و بالاترین سطح آن پیروی از مقررات به دلیل درستی و صحت آنهاست. وقتی کودکان پیوسته به دلیل بدرفتاری تنبیه می‌شوند یعنی در پایین‌ترین سطح رشد اخلاقی متوقف شده‌اند. از این رو تنها به گریز از مجازات علاقه‌مند می‌شوند و به انجام کار خوب یا صحیح تمایلی نشان نمی‌دهند.
از سوی دیگر تنبیه بدنی نخستین تجربه آشنایی کودک با خشونت است. کودکان با الگویی که بزرگسالان ارائه می‌کنند رفتار خشونت‌آمیز را می‌آموزند. وقتی والدین کودکان خود را به سبب رفتاری کتک می‌زنند دیگر نمی‌توانند آنان را ازا ین کار بازدارند.
از آنجا که کودکان دنیا را به صورتی واقعی و مشخص میبینند زمانی که شاهد باشند کتک زدن یک کودک برای بزرگسال مجاز است تصور می‌کنند که کتک زدن یک کودک یا بزرگسال برای او نیز مجاز است. خشونت بستر خشونت است و باعث خشم و قطع ارتباط کودکان و والدین می شود.
تحقیقات نشان می‌دهد کسانی که بیشترین تنبیه را در دوران نوجوانی از سوی والدین خود تجربه کرده‌اند، در مقایسه با کسانی که آن را تجربه نکرده‌اند چهار برابر بیشتر برای کتک زدن آمادگی دارند.

راه‌های برانگیختن کودکان به اطاعت از مقررات
چگونه کودکانمان را به اطاعت از مقررات وادار کنیم؟
به کودک خود احترام بگذارید

وقتی به کودک احترام می‌گذارید، او نیز در مقابل می‌آموزد که به شما و مقرراتتان احترام بگذارد و فرمان‌های شما را اطاعت کند. همچنین کودکی که از همان آغاز ارزش خود را درک کند خویش را زبون و فرومایه نمی‌بیند و پستی و حقارت را به فکرش راه نمی‌دهد. احترام به کودک او را فردی مستقل و دارای عزت نفس بار می‌آورد. رسول خدا نیز از همان کودکی ارزش و احترام ویژه‌ای برای علی(ع) قائل بود. چنان که اسلام را از ده سالگی به ایشان عرضه کرد و او را به جانشینی برگزید. در روایتی از ایشان آمده است: «فرزندان خود را گرامی بدارید و آنها را خوب تربیت کنید تا بدین وسیله آمرزیده شوید.»

احترام به کودک یکی از اصولی است که در روایات و متون دینی همواره بر آن تأکید شده است و بزرگان ما به آن توجه داشته‌اند. ممکن است در ذهن بسیاری از والدین این سوال مطرح باشد که چگونه به فرزندمان احترام بگذاریم در پاسخ به این سوال روش‌هایی برای احترام گذاشتن به کودکان بیان می‌شود:

برآوردن نیازهای کودکان

برای نشان دادن عملی احترام به فرزندان کمترین کاری که می‌توانیم بکنیم برآورده ساختن نیازهای اساسی آنها همچون تغذیه، پوشاک و محافظت از آنها در برابر خطرات و بیماری‌هاست.

گوش دادن به فرزندان

گوش دادن به صحبت‌های کودک، به صورت غیر مستقیم این پیام را به او منتقل می‌کند که ما برایش ارزش و احترام قائل هستیم و باعث به وجود آمدن حس ارشمندی در او میشود.

صحبت کردن با بچه‌ها

با کودکمان در مورد مسائل مختلفی که در طول روز برایمان اتفاق افتاده صحبت کرده و احساساتمان را درباره موضوعات گوناگون بیان کنیم. با این کار در واقع به کودکمان نشان می‌دهیم آن قدر برایش احترام قائلیم که او را در عقاید و احساساتمان شریک کرده‌ایم.

شرکت دادن کودکان در تصمیم‌های خانوادگی

یکی از راه‌های مهم احترام گذاشتن و ارزش قائل شدن برای فرزندان این است که نظرات آنها را در مورد تصمیم‌های خانوادگی بخواهیم. برای این منظور می‌توان در طول هفته جلسه‌های منظم خانوادگی تشکیل داد که در آن هر یک از اعضای خانواده بتواند بدون هیچ محدودیتی نظرهای خود را بیان کند.

اعتماد کردن به کودکان

اگر به این باور که بچه‌ها می‌توانند به خوبی از عهده کارها برآیند و مسئولیت پذیر باشند اعتماد کنیم و به آنها نشان دهیم که خواسته‌های فطری آنها یعنی استقلال طلبی اعتقاد داریم در واقع آنها را مورد احترام خود قرار داده‌ایم.
احترام گذاشتن به کودکان روش‌های مخلتفی دارد که ما برای نمونه به تعدادی از آنها اشاره کردیم. اما شما والدین عزیز می‌توانید در این زمینه از تجربه و خلاقیت خود نیز بهره بگیرید.

از امر و نهی صرف پرهیز کنید

همه انسان‌ها به ویژه کودکان نوپا و نوچوانان استقلال طلب‌اند و روحیه‌ آنها با امر و نهی سازگاری ندارد. البته کودکان در هفت سال دوم زندگی تا اندازه‌ای دستور دیگران را می‌پذیرند. اما درا ین دوره نیز نباید در امر و نهی کردن زیاده روی کرد و بهتر است در برخورد با کودکان نوجوانان و جوانان به جای فرمان‌های مستقیم‌، شیوه‌های دیگری نظیر امر و نهی غیر مستقیم، ارائه مشورت و... را در پیش گرفت. این شیوه‌ها افزون بر این که کارآیی بیشتری دارند فرزندان را نسبت به والدین و مربیان بدبین نمی‌کنند. معصومان (ع) نیز در برخورد با نوجوانان و جوانان از امر و نهی زیاد پرهیز می‌کردند. نقل شده است که اسماعیل فرزند امام صادق مقداری پول داشت. در همان هنگام مردی از قریش عازم یمن بود. اسماعیل تصمیم گرفت پول خود را به آن مرد بدهد تا برای او کالایی خریداری و تجارت کند. از این رو با امام مشورت کرد، اما او را از این کار باز نداشت بلکه فرمود: «عزیزم آیا نشنیده‌ای او شراب‌خوار است؟» اسماعیل گفت: «مردم چنین می‌گویند» امام فرمود: خداوند می‌فرماید: «هر گاه مومنان نزد تو شهادت دادن آنها را تقدیق کن» چنان که در این روایت خوانیدم امام به طور مستقیم فرزند خویش را منع نکرد بلکه با مطرح کردن پرسش و نیز با استدلال به گونه‌ای غیر مستقیم و همراه با محبت او را از این کار بازداشت.

به کودکان حق سخن گفتن بدهید.

کودکان نیز باید در تعیین مقررات و محدودیت‌ها حق اظهار نظر داشته باشند. گاهی یک کودک پنج یا شش ساله می‌تواند با شما سخن بگوید و در وضع مقررات منصفانه به شما کمک کند. وقتی کودک را در وضع مقررا شرکت می‌دهید او احساس مسئولیت بیشتری می‌کند. بدیهی است که میان عمل به قوانینی که خود کودک وضع کرده یا در ایجاد آنها شرکت داشته است و مقرراتیک ه دیگران برایش وضع کرده‌اند و بر او تحمیل شده اختلاف آشکاری وجود دارد.

دلیل مقررات را توضیح دهید

باید دلیل مقرراتی که وضع شده است برای کودک به طور دقیق توضیح داد. اگر بچه‌ها دلیل این مقررات را بدانند بهتر وظایف خود را انجام می‌دهند و به قوانین پایبند م‌مانند. این روش همچنین به آنها می‌آموزد که برای انجام هر کار باید دلیلی منطقی داشته باشند. با ان کار در واقع برای کودک شخصیت قائل شده و ه او احترام گذاشته‌اید.

از پیش اطلاع دهید.

ناگهان و بی‌مقدمه قانون

و محدودیت وضع نکنید. بگذارید فرزندانتان پیش از رعایت محدودیت، از وجود قانون جدید آگاه شوند. این امر زمینه پذیرش را در کودکان ایجاد کرده و مخالف را درآنها کاهش می‌دهد و به آنها کمک می‌کند تا خود را با شرایط جدید وفق دهند.

یادآوری کنید

فرزندان گاهی مقررات و محدودیت‌ها را فراموش می‌کنند. اگر احساس می‌کنید فرزند شما قاعده‌ای را فراموش رده است، آن قدر صبر نکنیدکه به دردسر بیفتد و سپس اقدام کنید بلکه پیشاپیش او را آگاه کنید زیرا هدف اصلاح رفتار کودک است نه تنبیه او.

منظورتان را به روشنی بیان کنید

محدودیت‌ها را به صورت کامل و روشن بیان کنید . منظورتان را به روشنی بگویید و راه‌نمای‌های لازم را ارائه دهید. بچه‌ها باید دقیقا بدانند که از آنها چها نتظاری دراید و چه باید بکنند. از گفتن عبارات گنگ و نامشخص خودداری کنید. اگر می‌خواهید کودکتان اسباب‌بازی‌هایش را مرتب کند به او نگویید: «دیگر خسته شدم تو چقدر شلخته‌ هستی» بلکه روشن و واضح برایش توضیح دهید که انتظار دارید، او بعد از تمام شدن بازی، اسباب‌بازییهایش را جمع کرده و در جای خودش قرار دهد.

تا حد امکان از جملات مثبت استفاده کنید

هر جا که امکان دارد از جمله‌های مثبت استفاده کنید. برای مثال به جای این که بگویید «با توپ داخل خانه بازی نکن» بهتر است بگویید: «می‌توانی با توپ در حیاط و روی چمن‌ها بازی کنی» زیرا جمله‌های منفی، تنها به کودک می‌گویید که چه کار نباید بکند و رفتار درست را به او آموزش نمی‌دهد حال آن که کودک نیاز دارد، درست رفتار کردن را بیاموزد.

چگونه با بی‌انضباطی کودکمان برخورد کنیم؟

برای اصلاح بی‌انضباطی کودکان و آموزش نظم به آنان اقدامات زیر باید انجام گیرد.
الف. اقدامات جزیی
با آن که اغلب موارد باید با رفتار بد فرزندمان برخورد کنیم، اما خوشبختانه در بیشتر موارد مجبور نیستیم اقدامی جدی انجام دهیم. بلکه تنها می‌توان با اقدامت جزیی در برابر رفترا بد او ایستاد. از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
نادیده گرفتن (تغافل)
نادیده گرفتن یک مسئله جزیی و بی‌اهمیت در برخی موارد، بهترین روشی است که می‌توانیم درباره بچه‌ها به کار گیریم و بهتر آن است که انرژیمان را برای کارهای مهم‌تر نگه داریم. همن‌طور که در اصول نظم‌آموزی ذکر شد، یک روش موثر برای برطرف کردن رفتارهای نامطلوب کودک، آن است که آنها را به سادگی نادیده بگیریم. یکی از کاربردهای مهم این مهارت زمانیست که هدف کودک از رفتار نادرست، جلب توجه شماست. در استفاده از این روش ممکن است احساس کنید که در واقع کاری برای بهبود وضعی انجام نمی‌أهید. اما بعدا در‌می‌یابید که با نادیده گرفتن برخی رفتارها به طور حساب شده و مداوم این گونه رفتارها ترک می‌شون و به این ترتیب به نتایج حیرت انگیزی می‌رسید.
وقتی کودک بخواهد توجه شما را جلب کند هر کاری را به خاطر آن انجام می‌دهد. او به خوبی می‌داند چه رفتاری و در چه موقعی شما را بیشتر آزار می‌دهد، مثلا درست موقعی که مهمانان وارد اتاق پذیرایی می شوند و یا وقعی در حال صحبت کردن با تلفن هستید. حال اگر بتوانید این رفتارها را تحمل کنید و آنها را نادیده بگیرید، کودک از آنها دست خواهد کشید. زیرا به هدف خود که جلب توجه شما بوده نائل نشده است.البته در کنار این عمل باید از رفتارهای مثبت کودک تعریف کرد و این نیاز (یعنی نیاز به توجه) او را در جای درستش برطرف کرد.
علامت دادن
الف: علامت دادن غیر کلامی: حالت نگاه، گاه در زمینه نظم آموزی به کودکان، اعجاز می‌کند. یک نگاه تند و طولانی کودک را به کاری که باید انجام دهد راهنمایی می‌کند، زیرا چشم‌ها حرف می‌زنند. علامت‌دادن با دست نیز می‌تواند ابزار مهمی در نظم آموزی باشد.
ب. علامت‌های کلامی: کلام بهترین راه برای برقراری ارتباطی موثر است. والدین می‌توانند از این ابزار به خوبی استفاده کرده و پیامشان را به شکلی ملایم و با خونسردی به فرزندشان مخابره کنند. برای تأثیر گذاری بهتر خوب است که والدین از جملاتی با فاعل «من» استفاده کنن. برای مثال اگر کودکتان اتاق را به هم ریخته به جای این که او را مورد عتاب و سرزنش قرار داده و به او بگویید:تو چقدر بچه بدی هستی، یا «تو باید از خودت خجالت بکشی» بهتر است از این جمله استفاده کنید: «من از این که اتاق به هم ریخته باشد خیلی ناراحت می‌شوم» این جملات فاقد بار سرزنش تحقیر و اجبار است و تنها به کودک می‌فهماند که والدین او چه احساسی دارند و او را تحریک می‌کند تا به آنها کمک کند.
در مورد بچه‌های کوچک‌تر، برای این که بتوانند جمله‌های با فاعل «من» را درک کنند، والدین بهتر است از پیام غیر کلامی استفاده کنند، برای مثال، وقتی پدر «علی» کوچولو را در فروشگاه بغل گرفته و او مرتب به شکم پدر لگذ می‌زند و با هر لگد خند ه‌ای سر می‌دهد، پدر فورا «علی» را به زمین می‌گذارد و دستش را به علامت درد روی شکمش می‌گذارد و به راه می‌افتد (پیام غیر کلامی) این پیام به «علی» می‌گوید: وقتی به شکمم لگذ می‌زنی، دردم می‌گیرد بنابراین دوست ندارم تو را بغل کنم.
گوشزد کردن
شاید به یادآوردن این خاطره برای شما لذت بخش باشد که پلیس راهنایی به جای جریمه کردن تنها به شما اخطار داده است. در بسیاری مواقع اخطار دادن و گوشزد کردن کافی است تا رفتاری اصلاح شود: «اگر یک بار دیگر توپ را داخل اتاق بیاوری، از تو می‌گیرمش» اگر درباره موضوعی چند بار پشت سر هم اخطار دادید و کودک به بدرفتاری‌اش ادامه داد، وقت آن است برای اعمال او مجازاتی در نظر بگیرید.
تحسین کردن
طبیعت انسان این گونه است که اگر برای انجام کاری تشویق شود، با تلاش بیشتری به آن کار می‌پردازد. از این رو، وقتی تغیی رمثبتی در فرزنتان می‌بینید او را تشویق کنید و در مقام تحسینش حرف بزنید.، این کار شما باعث می‌شود که رفتارهای درست در کودکتان تقویت شده و به تدریج جایگزین رفتراهای نادرست او شود.
ب. اقدامات جدی
گاه اقدامات جزیی نتیجه نمی‌دهد و به اقدامات جدی‌تر احتیاج داریم. البته باید به این نکته توجه داشته باشیم که رفتار بد بچه ها بیشتر اوقات نه برای انتقام گرفتن از ما بلکه برای رسیدن به خواسته‌هایشان است.
در مواقعی بد رفترای کودک از آن روست که به لحاظ جسمانی آمادگی انجام کاری را ندارد. یک کودک دو ساله ممکن است لیوان شیرش را بارها بریزد، زیرا نمی‌تواند دستگیره فنجان را به درستی در دستش نگه دارد.
در بسیاری مواقع بدرفتاری کودک از آن روست که می‌×واهد نیازهایش را خود برآرده سازد. ممکن است بخواهد بگوید که مسئولیتی دارد یا احساس کند که مورد پذیرش است و یا اینکه توجه دیگران را جلب کند.
برای برخورد با رفتار بد کودک،‌سه کار می‌توان انجام داد.
جبران خسارت
وقتی کودک مشکلی را ایجاد می‌کند یا چیزی را می‌شکند، بیاد تا آنجا که امکان دارد خسارت را جبران کند. مثلا جبران خسارت کودکی که شیرش را روی زمین ریخته، این است که در تمیز کردن فرش یا زمین به مادرش کمک کند.
محدودیت
هنگامی که بچه‌ها از امتیاز خود سوء استفاده می‌کنند می‌توان امتیازی را که به آنها داده شده، محدود کرد. مححدودیت به این معناست که یکی از امتیازات کودک را برای مدت محدودی از او می‌گیرید. از جمله این محدودیت‌ها می‌توان به جلوگیری از تماشای تلویزیون و بازی نکردن با اسباب بازی‌ها اشاره کرد. البته باید توجه داشت که این محدودیت‌ها نباید بیش از حد طولانی شود. یک یا دو هفته می‌تواند برای فرزندمان در حکم همیشه باشد اما محدودیت‌ در خود اشکالی نهفته دارد.
بسیاری از بچه ها هنگام به کار بردن محدودیت احساس می‌کنند امیدی برای بازگشت به وضعیت پیشین نیست و هنگامی که امیدی در کار نباشد دلیلی برای خوش رفتاری نیز وجود نخواهد داشت. البته می‌توان این مسئله را نیز به گونه‌ای حل کرد، نخست آن که در انتخاب روز‌های محدودیت، باید سن کودک را در نظر گرفت دیگر آن که برایش توضیح دهید در برابر هر روزی که از او بدرفتاری نبینید، یک روز از انتهای برنامه‌ محدودیت کم می‌کنید. این روش بسیار مفید و موثر است و کودک شما این گونه متوجه می‌شود که شما با او منصفانه برخورد می‌کنید.

فرستادن کودک به اتاقش

فرستادن کودک به اتاقش روش موثری است که می‌تواند جایگزین داد کشیدن، بد و بی‌راه گفتن، تهدید کردن و کتک زدن او باشد. این روش از عصبانیت شما جلوگیری می‌کند در این اقدام کودک را دقایقی به اتاق خودش می‌فرستید تا در آنجا تنها باشد. در این مدت او از جمع دیگران خارج می‌شود و برای مدتی نمی‌تواند بازی و تفریح کند. محروم شدن از فعالیت نوعی مجازات است این اقدام از آن رو موثر است که بچه‌ها آن را دوست ندارند. هم‌چنین بیشترین اثر بخشی را بر کودکان دو تا دوازده ساله دارد. البته با احتیاط کامل می‌توان این روش را حتی درباره کودکان زیر دوسال نیز به کار برد. اجرای این روش در آغاز ممکن است با دشواری‌هایی همراه باشد..
بعضی از بچه‌ها شما را در آغاز ناراحت می‌کنند. بنابراین باید آمادگی کامل داشته باشید. در این روش به نکاتی باید توجه کرد که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.
محیطی که کودک را به آنجا می‌فرستید باید مهیای این کار باشد:
پیش از هر چیز باید اتاق ایمن باشد
وسایل گرم کننده را از آنجا خارج کرده باشید
این روش را برای کودکتان توضیح دهید
به او بگویید به اتاق خود رفتن یعنی چه
اگ کودک شما هنوز زمان را متوجه نمی‌شود از ساعت زنگ دار استفاده کنید
رفتار نادرست مورد نظر را به او یادآوری کنید.
مدت زمانی که کودک باید به اتاق خود فرستاده شود:
برای کودکان دو تا سه ساله، یک یا دو دقیقه کافی است.
برای کودان سه تا پنج ساله، دو یا سه دقیقه کافی است
برای بچه‌ها پنج سال به بالا، پنج دقیقه کافی است
البته باید برای کودک توضیح داد که زمان‌های یاد شده از هنگامی محاسبه می‌شود که کودک آرام گرفته باشد.
اگر کودک از رفتن به اتاقش امتناع کرد، باید از روش دیگری سود جست. وقتی کودک از رفتن به اتاقش خودداری می‌کند یک دقیقه صبر کنید و دوباره از او بخواهید اشکالی ندارد که به کودکتان یک دقیقه فرصت فکر کردن بدهید. به او بگویید: «خوب فکر کن! اگر به اتاقت نروی اجازه نداری سوار دوچرخه‌ات بشوی. من با تو بحثی ندارم، تصمیمش با خودت است» اگر کودکتان به این نتیجه رسیدکه به اتاقش برود شما به مقصودتان رسیده‌اید. وگرنه باید او را یکی از امتیازاتش محروم کنید. برای مثال، می‌توانید دوچرخه‌اش را قفل کنید و به او بگویید در صورت می‌تواند از آن استفاده کند که برای مدت تعیین شده به اتاقش برود. البته به این نکته توجه داشته باشید که باید چیزی را انتحخاب کنید که به راحتی بتوانید از کودک بگیرید.
نکته مهم دیگری که باید به آن توجه داشت این است که در نظم آموزی به کودک به هیچ وجه نباید عصبانی شد و از کوره در رفت، زیرا در این صورت کودک می‌اموزد که چگونه می‌تواند شما را عصبانی کند و در آینده نیز همین کار را تکرا ر خواهد کرد. افزون بر این، اگر هدفش از بی‌نظمی جلب توجه شما بوده باشد، با عصبانی شدن نه تنها او را به مقصودش می‌رسانید بلکه باعث تقویت رفتارش نیز می‌شوید.

چگونگی نظم آموزی به کودکان زیر یک سال

کودکان زیر یک سال نمی‌توانند مقررات را رعایت کنند. بهترین راه آموزش نظم و ترتیب به آنها ایجاد روحیه اعتماد و اطمینان در ایشان است. برای رسیدن به این مهم باید هر جا که لازم است به ایشان توجه کنید و نیازهایشان را برآورده سازید باید دنیای این کودکان را امن و سالم نگهدارید و به تدریج به آنها صبر و تحمل بیاموزید تنها در این صورت است که کودکان در مقاطع بعدی بهتر گوش می‌دهند و راحت‌تر نظم را می‌اموزند

چگونگی نظم آموزی به کودکان 1 تا 3 سال

بعضی از والدین گمان می‌کنند باید با کودکان یک تا سه ساله خود به شدت سخت گیری کنند تا نظم و تربیت را به آنها بیاموزند به اعتقاد این دسته از والدین اگر سخت گیری جدی در کار نباشد کودکان لوس می‌شوند در حالی که عکس این باور درست است و باید از خشونت و نظم آموزی خشک و بی‌روح به طور جدی پرهیز کرد
رفتار ما با کودکان باید کودکانه و متناسب با سن آنان باشد یعنی باید نظم آموزی را در قالبی کودکانه به آنها آموخت. رسول خدا در این باره می‌فرمایند: «هر کس کودکی دارد باید با او کودکانه رفتار کند» البته این بدان معنا نیست که به کودکان اجازه دهیم تا هر کاری که خواستند انجام دهند، بلکه باید رفتارمان در عین آمیختگی به محبت با قاطعیت همراه باشد. کودکان یک تا سه ساله خوشحال از آزادی تازه به دست آمده می‌خواهند هر کاری را خودشان انجام دهند و جان کلام آنها این است که خودم انجام می‌دهم بنابراین باید به آنها اجازه دهیم تا کاری را که می‌توانند انجام دهند درابره این کودکان به جای «نه» ، «نمی‌توانی» ، «دست نزن» و .... می‌توان از روش‌های پیشگیرانه زیر بهره گرفت:

پرت کردن حواس

گفتن عبارتی مانند «ببین من چی دارم» حواس بسیاری از بچه‌ها پرد می‌کند تا با چیزی که نباید، دست نزنند . والدین برای پرت کردن حواس کودکشان می‌توانند از روش‌های گوناگونی استفاده کنند که نوع آن به هنر آنها در این زمینه بستگی دارد.
جایگزینی

روش‌ موثر دیگری برای تغییر رفتارهای غیر قابل قبول نوزادان و نوپایان، جایگزینی است. جایگزینی یعنی معامله کردن با آنها و جانشین کردن رفتارهای مورد پسند به جای رفتارهای ناپسند، مثلا اگر طفل شما با یک شی خطرناک بازی می‌کند شما می‌توانید با دادن یک اسباب‌بازی یا چیزی که او دوست دارد با او معامله کنید بدون آن که از زور استفاده کرده باشید.
امکان انتخاب دادن
وقتی به کودکمان امکان انتخاب می‌دهیم در واقع به صورت غیر مستقیم این پیام را به او منتقل کرده‌ایم که برایش ارزش قائل بوده و به او در اعتماد داریم. در ضمن این رفتار ما زمینه استقالال و خودباری را در او به وجود می‌آورد، برای همین بهتری است به جای آن که بگویید «زود باش جورابت را بپوش» از این جمله استفاده کنید: «دوست داری جوراب قرمزت را بپوشی یا جوراب آبی را؟»

ذخیره کردن واژه «نه» برای موارد مهم

با ایجاد محیط امن و سالم به کمک روش‌های بالا می‌توان به کودکان نظم و ترتیب را آموخت. با این حال گاهی باید به آنها «نه» گفت. در مواقعی آنها باید بدانند که کارشان نادرست و اشتباه است.
نظم آموزی مناسب و صحیح بدین معناست که به فرزندان خود ازادی عمل بدهیم تا دنیایشان را وارسی کنند و بتوانند کنجکاوی متعادلی داشته باشند. همچنین باید توجه داشته باشیم که کودکان در این مرحله سنی می‌خواهند استقلال خود را به نمایش بگذارند. از این رو، بسیاری از لجبازی‌های آنان در این سن، مقتضای موقعیت سنی آنهاست که والدین باید با تدبیر و سعه صدر از روش‌های یاد شده استفاده کنند.

حفظ خونسردی

بسیاری از کودکان وقتی خسته می‌شوند بدخلقی می‌کنند، و گاه با این کار انرژی اضافی خود را مصرف می‌کنند. در این مواقع خونسردی خود را حفظ کنید و بی‌جهت تابع بدخلقی آنها نشوید. سعی کنید علت بدخلقی آنها را فهمینده و درصدد رفع آن برآیید. اما در صورت عصبانی شدن شما ممکن است کودکتان به این نتیجه برسد که می‌تواند از این سلاح برای به کرسی نشاندن خواسته‌هایش استفاده کند.
چگونگی نظم آموزی به کودکان 3 تا 5 سال یا پیش دبستانی
یکی از ویژگی‌های کودکان پیش دبستانی، کنجکاوی درباره دنیایی است که در آن زندگی می‌کنند. مخلوط کردن شکر با نمک، برای کودک سه ساله‌ای که می‌خواهد بر دامنه اطلاعاتش بیفزاید هرگز کار عجیبی نیست. نقاشی کردن روی دیوارها برای یک کودک چهارساله اقدامی بی‌نظیر برای تزیین اتاق به شمار می‌آید. باز کردن اشیا و لوازم برای اطلاع از چگونگی کار آنها یکی از فالیت‌های مورد علاقه کودکان پیش دبستانی است. کار مورد علاقه بچه‌های این سن و سال کندوکاو است. اگر به کودکان پیش دبستانی برچسب «خودخواه» و «بی‌ملاحظه» بزنیم بعید نیست که در آینده همین گونه شوند. به جای آن اگر خودمحوری ایشان را درک کنیم و آن را بخشی طبیعی از زندگیشان بدانیم به زودی این مرحله را پشت سر می‌گذارند.
نظم آموزی به کودکان پیش دبستانی، به معنای هدایت کردن کنجکاوی آنهاست تا اقدام مناسب و درست را انجام دهند. کودکان در این سن به بازی علاقه فراوان دارند. والدین می توانند از این ویژگی برای نظم آموزی به آنان استفاده کنند شیطنت و بازی‌گوشی کودکان را در این سن نباید دلیل بی‌ادبی آنان دانست بلکه تنها باید کوشید این رفتارها به آنان صدمه‌ای نزدن و آن را هدایت کرد. رسول خدا فرموده است: «بازیگوشی و شیطنت بچه در دوران کودکی، نشان دهنده فزونی عقل او در بزرگسالی است» در این زمینه امام کاظم نیز فرموده است: بازیگویش پسر در دوران کودکی پسندیده است، زیرا در بزرگسالی بردبار می‌شود» برای این که بتوانید کنجکاوی کودکانتان را هدایت کرده در راستای نظم آموزی به آنان حرکت کنید، می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید.

اسباب بازی‌های جالب تهیه کنید

شما می‌توانید اسباب‌بازی‌هایی تهیه کنید که بتوان آنها را از هم جدا کرد و سپس به حالت اول برگرداند. این نوع اسباب‌بازی‌ها برای کودکان این سنین بسیار جالب توجه است کودکان شما به اسباب‌بازی‌های گرانقیمت الکترونیکی نیازی ندارند این وسایل به جای کنجاو کردن بچه ‌های از میل آنان به جستجو گری می‌کاهند.

اشیاء وسوسه انگیز را از آنها دور کنید

دورکردن اشیاء وسوسه انگیز به حل بسیاری از مسائل کمک می‌کند اشیاء خطرناک را از دسترس کودکان دور کنید. قفل کردن در قفسه‌هایی که حاوی اشیا و لوازم خطرناک اند و نرده‌کشی حیاطی که در آن بازی می‌کنند از جمله اقداماتی است که باید صورت گیرد.

پیامدهای طبیعی و منطقی را در نظر بگیرید

اگر بچه‌ها برخلاف نظر شما همچنان به کاری که نباید بکنند ادامه دهند برایشان پیامدهای طبیعی و منطقی در نظر بگیرید. کودکی که برخلاف اخطارها شما همچنان دیوار اتاق را با ماژیک رنگ می‌کند باید بداند که پیامد منطقی این کار او را محروم شدن از ماژیک‌هایش است یا اگر کودکتان از خوردن غذا خودداری می‌کند باید متوجه شود که پیامد طبیعی آن گرسنه ماندن است.

بازی نمادین را تشویق کنید

فعالیت‌هایی نظیر بازی نمادین،به کودک کمک می‌کند تا با دنیای پیرامون خود بهتر کنار بیاید خنه بازی و یا خاله بازی به بچه ها می‌آموزد که چگونه با دیگران ارتباط برقرار کنند. این بازی‌ها آنان را برای زندگی دوران بزرگسالی آماده می‌کند.
چگونگی نظم آموزی به کودکان دبستانی 6 تا 12 ساله

خواندن، نوشتن و محاسبه کردن بخشی از مهارت‌هایی است که بچه ها باید پس از ورود به مدرسه بیاموزند. مهرت‌های جسمانی، مهارت‌های آکادمیک مانند کار با کامپیوتر و مهارت‌های میان فردی همچون همکاری و سازگاریبا مردم از جمله کارهایی است که بچه‌های دبستانی باید با آنها آشنا شوند. ایجاد این باور که آنان اشخاص توانمندی‌اند، از نشانه‌های موفقیت درا ین دوران به شمار می‌آید. والدین باید بکوشند علایق فرزندان خود را یافته با هدایت ایشان در آن زمینه طعم موفقیت را به کودکانشان بچشنانند تا به این ترتیب انها به احساس صلاحیت و شایستگی برسند.
بچه‌های دبستانی به احساس موفقیت نیاز دارند اما ممکن است راه موفق شدن را ندانند. به کمک فرزندتان و با همکاری آموزگار او در مدرسه می‌توانید بفهمید کودک شما در چه زمینه‌هایی امکان موفقیت بیشتری دارد آن گاه زمینه‌های زیر را فراهم کنید.

انجام برخی کارهای را به آنها واگذار کنید

با این کار در آنها احساس مسئولیت ایجاد شده تواناییهایشان در پذیرش و انجام دادن مسئولیت‌ها افزایشمی‌یابد امام رضا می‌فرمایند: «از کودک بخواه با دست خودش صدقه بدهد، گرچه به اندازه تکه‌اینان یا یک مشت خوراکی باشد.

جلسات خانوادگی تشکیل دهید

در زمان‌هایی معین برای مثال هفته‌ای ایک بار همه افراد خانواده جلسه ای تشکیل دهند در این جلسات به هر یک از افراد خانواده فرت داده شودتا مسائل و مشکلات خود را مطرح کنند سپس همه افراد خانواده بکوشند تا راه حلی برای آن مسئله پیدا کنند. در این جلسات بچه‌ها می‌آموزند تابه مسائل دیگران حساس باشند و نیازهای آنان را نیز در نظر بگیرند. همچنین این گونه جلسات جسارت ابراز عقیده را در کودک ما به وجود آورده و مهارت اجتماعی او را افزایش می‌دهد.

3. بازی‌های دسته جمعی انجام دهید

بازی نیاز طبیعی کودک است که بدون آن رشد کاملی نخواهد داشت. بچه‌ها می‌توانند با همدیگر یا با بزرگتر‌ها بازی کنند. بی توجهی به این نیاز کودک می‌تواند آثار زیان باری برای وی در پی داشته باشد. در سیره رسول خدا و امامان معصوم نیز توجه ویژه‌ای به بازی کودکان شده است. جابر می‌گوید: «بر پیامبر(ص) وارد شدم در حالی که حسن و حسین را بر پشت خود سوار کرده بود و چهار دست و پا راه می‌رفت و می‌فرمود: شتر شما چه شتر خوبی است و شما چه سواران خوبی هستید.

4ـ می‌توانیم دلیل بیاوریم

برخلاف کودکان کم سن و سال‌تر هنگام تربیت و نظم آموزی به کودکان دبستانی می‌توانیم دلیل کارمان را برای آنها توضیح دهیم کودک اگر بداند چرا باید آنچه را از او خواسـته‌ایم انجام دهد راحت‌تر خواسته ما را اجابت خواهد کرد و این کار باعث می‌شود که انگیزه درونی در او تقویت شده و آن کرا را با میل و رغبت بیشتری انجام دهد.

5ـ همه اشتباهات را حل و فصل نکنید

وقتی همه مسائل و اشتباه‌های فرزندانمان را حل و فصل نمی‌کنیم به آنان فرصتی می‌دهیم تا مسئولیت بیشتری درقبال کارهایشان عهده دار شوند و توانایی آنها در حل مسائلشان بال رود. این مسئله تأثیر بسزایی در ارتباء سطح اعتماد به نفس کودکمان دارد و افزایش اعتماد به نفس به معنای تضمین موفقیت کودکمان در آینده می‌باشد.
کودکانی که همراه از ناحیه والدینشان حمایت شده و اشتباهاتشان برطرف می‌شود، افرادی وابسته و بدون اعتماد به نفس کافی بار می‌آیند، افراد ضعیفی که هیچ‌گاه نمی‌توانند مشکلاتشان را به تنهایی حل کنند. اگر فرزندتان می‌گوید: «مامان نمی‌تونم دکمه شلوارم را ببندم» به او بگویید: «سعی کن، می‌تونی، فقط باید کمی دقت کنی» و یا این که کمکش کنید تا این کار را انجام دهد.

6ـ به آنان بیاموزید که چگونه مسائل خود را حل کنند.

بچه‌ها در این سن می‌تواند مراحل مختلف حل مسئله را به شکلی منظم بیاموزند. وقتی بچه‌ها بیاموزند که مسئله خود را مشخص کنند راه‌حل‌های مختلف را ارائه دهند یکی از راه‌حل‌های را انخاب کنند آن را به کار گیرند و درباره موثرتر واقع شدن آن نظر دهند درباره خود احساس بهتری خواهد داشت. نظم آموزی به بچه‌ها در این مقطع به مفهوم آموزش کنترل خود است که آن را برای همکاری و کنار آمدن با دیگران نیاز دارند.

چگونگی نظم آموزی به نوجوانان 13تا 18 سال

روش موفق برای نظم دهی به نوجوانان کدام است؟ روشی موفق است که با وجود دادن آزادی عمل به نوجوانان برای آنان محدودیت‌های منطقی ایجاد کند تا آنان با خطر روبرو نشوند. نوجوانان وقتی می‌بینند پدر و مادرشان محدودیت‌های منطقی برایشان قائل می‌شوند احساس می‌کنند که مورد مهر و محبت آنها هستند.با آن که ممکن است نوجان سرکش به نظر آید اما آنان به مهر و محبت ما نیاز دارند. انسان باید بداند که در چه زمانی ما به آنها افتخار می‌کنیم باید بدانند که چه مزانی تصمیم عاقلانه گرفته،ند. باید آنها را در تصمیم‌گیری‌ها شرکت داد و برای نظراتشان احترام قائل شد و اگر اشتباه کردن آنها را بسیار دوستانه و منطقی آگاه کرد.
درباره جوانان و نوجوانان لازم است به این نکته توجه توجه داشت که تنبیه اثر بسیار کمی دارد، اما در مقابل کلام منطقی و مبتنی بر تخصص را به خوبی میپذریند. برای همین، خوب است پدر و مادرها از این شاخصه‌های فرزندانشان به بهترین وجه استفاده کنند. همچنین والدین باید نوجوانانشان را همانگونه که هست بپذیرند، زیرا هر کس توانمندی و استعداد مخصوص خود را دراد و مقایسه افراد با یکدیگر به هیچ وجه درست نمی‌باشد وآثار مخرب زیادی به دنبال دارد.
اگر می‌خواهید نوجوانتان را با کسی مقایسه کنید آن کس خود اوست. برای مثال به او بگویید: «قبلا بسیار بیشتر به درسهایت توجه داشتی»
در پایان لازم است به این نکته مهم اشاره کنیم که نظم آموزی ناگهانی و یک شبه ایجاد نمی‌شود بلکه نیاز به استمرار و تداوم دارد. در این صورت است که این نهال به بار نشسته کودک و جامعه از ثمر آن بهره‌مند می‌شود امیدواریم خداوند منان به همه ما توفیق دهد تا این وصیت امام علی را در خود و فرزندانمان جامه عمل بپوشانیم.

برگرفته از کتاب نظم آموزی به کودکان نوشته مجید همتی و

وب سایت:www.zolal.ir

جایگاه خانواده در تعلیم و تربیت

مصطفی عجمی — Fri, 03 Feb 2012 13:27:13 GMT

کتاب خانواده های متعادل که مولف این کتاب دکتر شرفی است در مورد زندگی و چگونه زندگی خوب کردن توضیح داده است. در مورد خانواده که بهترین جایگاه تربیت و تعلیم است و اینکه یک خانواده خوب چه نوع ویژگی هایی دارد و تقسیم بندی نمودند که ده درس و هر درس را به یک ویژگی اختصاص داده اند و در پایان هر درس پرسش هایی را نموده اند تا به شیوه آموزشی ارائه گردد.
اهداف کلی کتاب عبارتند از:
1- دانش افزایی خانواده
2- آسیب زدایی خانواده
3- هنجارشناسی خانواده

همسرگزینی، ازدواج، تشکیل خانواده، فرزندها و تربیت او همه مراحلی از امتحان بزرگ الهی است که یکی پس از دیگری از راه می رسند و آدمی باکوله بار معرفت و اختیار چنگ در ریسمان توکل الهی می زند تا به اوج قله های پرغرور تکامل قدم نهد پس اداره زندگی مشترک نیاز به دانش کافی و آگاهی و بصیرت دارد و موفقیت دراین راه با مجاهدت و سعی و تلاش وافر می باشد تا بارقه های هدایت الهی را به سوی خود جذب نماید.
در مورد مفهوم زندگی و اینکه یک زندگی خوب چگونه زندگی است و هدف از زندگی چیست؟ از دیدگاه قرآن کریم مورد بررسی قرار داده که قرآن کریم حیات طیبه را مطرح نموده است که خداوند متعال فرموده اند زندگی و حیات طیبه به گونه ای است که آنها زنده می شوند یعنی زندگی برین که اراده ها را بر می کشد و استعدادها را می شوراند و همت ها را به والا گرایی فرا می خواند تا بشر بتواند به فراسوی زیست مادی و حیوانی به چنین تجلی روشنی از حیات ملکوتی و معنوی دست یابد و در حقیقت انسان اگر بخواهد به یک زندگی خوب برسد باید این ویژگی ها را داشته باشد:
1- برخورداری از سلامت بدن
2- برخورداری از امنیت عاطفی
3- احساس قدرت و احترام
4- بیم و امید نسبت به آینده
و هدف از زندگی از دیدگاه قرآن را: 1- عمل متعالی 2- خودسازی و تکامل 3- فرا شدن می داند و نیز در مورد خانواده می گوید: خانواده از نخستین نظام های نهادی عمومی و جهانی است که برای رفع نیازهای حیاتی و عاطفی انسان و بقای جامعه ضرورت دارد و آن را به سه تیپ تقسیم نموده است.
1- خانواده متزلزل 2- خانواده متعادل 3- خانواده متکامل
در خصوص خانواده متزلزل که از هدف اصلی دور شده مدیریت و تصمیم گیری در آن به غایت دشوار است از درون تهی و بر روابط غیردوستانه و خصمانه آکنده است و فردای روشن و آینده ای امید بخش در آن وجود ندارد.
در خصوص خانواده متعادل اینکه افرادی متعادل و نرمال و بهنجار دارد و افراد آن از توانایی های خود آگاهی دارند و هماهنگی و همخوانی در کلیه رفتارهای آن مشاهده می شود و آنها را واقع بین و با اعتماد به نفس و اینکه نسبت به همه مسائل آگاه و دارای بصیرت می باشد می دانند.
و در رابطه باخانواده متکامل (بالنده) می گوید: اینکه روانشناسان معتقدند اینکه خانواده پس از حصول تعادل به تکامل و بالندگی رسد و آن زمانی که حداکثر قابلیت ها و توانایی های وجودی اعضای آن کشف شود و مورد پرورش و توسعه و گسترش قرار گیرد ودرچنین صورتی اعضای خانواده متکامل نه تنها خود مشکلی ندارند و از تعامل لازم برخوردارند بلکه مشکل زدا نیز هستند و در رفع آسیب های روانی و اجتماعی سایرین و خانواده های وابسته گام بر می دارند.
ویژگی های خانواده متعادل شامل:
- پیش تکاپویی در برابر بینش خبری
- تبادل عاطفی در برابر انجماد عاطفی
- مثبت گرایی در برابر منفی گرایی
که در این رابطه توصیه های تربیتی نموده اند اینکه فهرستی از قابلیت های همسرمان را در ذهن داشته باشیم و آن را به عنوان یک اصل در زندگی بدانیم و در گفت وگوها به آنها اشاره نمائیم یا اینکه اگر ضعفی در آن می بینیم با تلقین مثبت به وی تدبیر کنیم و به تایید و تقدیر جنبه های خوب وی بپردازیم و اینکه به وجوه اشتراک با ویژگی های شخصیت خود پی ببریم و از آنها بهره ببریم و تقویتشان کنیم.
ویژگی های بعدی - تفاهم در برابر تخاصم و همگرایی در برابر واگرایی اینکه بدترین همسران کسانی هستند که بلافاصله اثر سخن همسرشان را در دیگران خنثی می کنند. برای رسیدن به تفاهم صداقت را سرلوحه کار خود قرار دهیم زیرا رستگاری در راستی است. و زن و شوهر زمانی به سعادت خواهند رسد که پایه و اساس بر راستگویی و صداقت باشد.
زندگی آنها بر صداقت و راستی و درستی باشد و اینکه تشخیص مصلحت زندگی بر منفعت شخصی است و این در پرتوهمگرایی زوجین امکان پذیر است.
ویژگی های دیگر: بال در برابر و بال مشارکت در برابر مفارقت در مورد مشارکت اینکه: مشارکت سخن از مال و منال به طور طبیعی نیست بلکه عالیترین سرمایه های انسانی یعنی قلب، روح، عواطف و احساسات و آرزوهای بشری است که به مورد مشارکت گذاشته می شود. و زن و شوهر در چنین پیوندی باید خود را برای پذیرفتن هرگونه عواقب اجتماعی اعم از موفقیت و شکست مهیا کنند و سهمی را به عهده گیرند.
ویژگی های دیگر: منطق در برابر زور، خود شکوفایی در برابر خود زیانی. اینکه در تمام مراحل زندگی باید خدا را در نظر بگیریم مخصوصا زمان بحث و گفت وگو و برای رضای او سخن بگوییم.
ما زنده به آنیم که آرام نمانیم
موجیم که آرامش ما، عدم ماست
دانش از برون و بینش از درون به یکدیگر پیوند می خورند و آدمی را در جاده کمال و نوسازی به پیش می برند.
ویژگی های دیگر: شاد کامی در برابر تلخ کامی آگاهی در برابر ناآگاهی
انسان با ایمان اندوهش را در دل و خوشرویی را بر چهره دارد.
به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست
عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست
که مهمترین عامل تعادل در خانواده مسرت زندگی و خوشرویی است.
ویژگی های دیگر: بزرگ منشی در برابر کودک منشی
حق آن کسی که به تو بدی کرده این است که از او بگذری و مشمول عفوش قرار دهی.
و ویژگی دیگر خانواده متعادل: ارتباط با فرزند است.
که او قسمتی از وجود تو است و جزیی از درخت هستی ات می باشد. و در این جهان خوبی و بدی او با تو ارتباط دارد و از دیدگاه روایات فرزند شایسته از جایگاه خاصی نزد پروردگار برخوردار است. که امام صادق (ع) می فرماید:
1- صدقه ای که در زندگی به توفیق الهی اجرا سازد که بعد از مرگ نیز جاری باشد.
2- اسم نیکی که به جا گذارد و بعد از او باقی باشد.
3- فرزند صالحی که برای او دعا کند.

فرارسیدن ماه محرم تسلیت باد

مصطفی عجمی — Sun, 27 Nov 2011 18:35:45 GMT

یقین دارم ز قرآن سر بریدند

هم از دین هم ز ایمان سر بریدند

اگر چه آب مهر مادرت بود

تورا با کام عطشان سر بریدند

ولیّ کبریا را سر بریدند

امام اولیا را سر بریدند

گواهی می دهم با کشتن تو

تمام انبیا را سر بریدند

محرم شد از غم نگاهم گرفت / به سوزانترین اشک، آهم گرفت

شکست در گلو بغض سوزان من و / عطر حسین روح و جانم گرفت . . .

السّلام علیک یا ابا عبد الله . . .

می خواهم افسرده نباشم!

مصطفی عجمی — Thu, 03 Nov 2011 15:16:44 GMT

انسان موجود عجیبی است و خلقت پیچیده ای دارد. این مسئله در رویارویی و تقابل انسانها با مسائل و موضوعات مختلف در طول زندگی، معنا می یابد. به این معنا که انسانها از قدرت خارق العاده ای برای مواجهه با رخدادها برخوردارند. این قدرت در زمینه مشکلات و سختیهای زندگی، وضوح بیشتری دارد.

طبیعتا همه ما افرادی هستیم که در طول زندگی مان با دشواری ها و مشکلاتی روبرو بوده ایم. همه ما تجربه قرارگیری در موقعیتی سخت و غیرقابل پیش بینی را داشته ایم. موقعیت هایی که به شدت احساس تنهایی کرده ایم، با تنگنای مالی روبرو بوده ایم، عزیزی را از دست داده ایم و یا با بیماری خاصی برای خود یا اطرافیانمان دست و پنجه نرم کرده ایم... آنچه مشخص است اینکه در لحظات وقوع چنین مواردی، شاید تصور ما این باشد که بیش از یک هفته هم زنده نخواهیم ماند، اما واقعیت نشان داده که به هر شکل ممکن، این بحرانها و سختی ها را سپری کرده و دوام آورده ایم.

گاهی ممکن است در شرایطی قرار گیریم که دنیا را با تمام چیزهایی که در آن وجود دارد، تیره و تار ببینیم. آینده ای سرشار از مشکلات و سختی ها را تصور کنیم و درست در همان شرایط از خود سوال کنیم که "چطور می توانیم در برابر تمام این مشکلات دوام آوریم و باز هم زندگی کنیم؟ "

چندان عاقلانه نیست که فردی برای رفتن به سفری یک روزه، توشه ای مناسب برای سفری یک ساله را همراه خود ببرد. در چنین شرایطی آیا عاقلانه است که در زندگی اکنون مان، برای زندگی بیست سال آینده، نگران باشیم؟

یک اصل در زندگی وجود دارد که به نفع همه ماست که آنرا باور کنیم و هرگز آنرا فراموش نکنیم و آن این است :

ما فقط برای بیست و چهار ساعت زندگی طراحی شده ایم، نه بیشتر.نگرانی های امروزمان کمکی به حل مشکلات فردا نمی کند.

اگر همواره این تفکر را به خاطر داشته باشید که خداوند متعال همواره مراقب ماست و بسیار مهربان است، ان وقت است که هر زمان احساس یاس و ناامیدی به سراغ تان آمد، به یاد نعمتهای فراوانی که خداوند به شما عطا کرده می افتید و از خود می پرسید: "آیا از سلامتی کامل برخوردارم که بتوانم به راحتی تنفس کنم و از خوردن غذا لذت ببرم؟" آیا قادر به تامین غذای مورد نیازم هستم؟"

اگر پاسخ مثبت برای این سوالها داشتید، بهتر است نگران نباشید.

فردی به دکتر رابرت شولر(روانشناس) تلفن زد و گفت" من به آخر خط رسیده ام،تمام پولم را از دست داده ام و دیگر همه چیز برایم تمام شده است."

دکتر از او پرسید:" آیا هنوز می توانی ببینی؟"

مرد جواب داد:" بله"

دکتر پرسید:"هنوز می توانی راه بروی؟"

مرد گفت:"بله"

دکتر گفت:" ...و تو می توانی بشنوی ، وگرنه به من تلفن نمی زدی".

دکتر ادامه داد:" تو تقریبا همه چیز داری و تنها چیزی که از دست داده ای پول است".(به نقل از کتاب راز شاد زیستن)

همه ما در شرایطی هستیم که ممکن است هر لحظه اتفاقی برای ما بیفتند. شاید از خود بپرسیم بدترین اتفاق چه میتواند باشد؟ آیا در صورت وقوع، قادر به ادامه زندگی خواهم بود؟ حقیقت این است که ما اغلب مسائل را بیش از حد بزرگ می کنیم.

آنچه مسلم است اینکه بدترین اتفاقی که ممکن است روی دهد، احتمالا بسیار ناراحت کننده است اما پایان دنیا نیست. زندگی همچنان ادامه دارد و هر انسانی با تمام سختیها و مشکلات، باید زندگی را ادامه دهد و مهم این است که به دنبال راه حلی برای رویارویی با مشکلات باشد. این واقعیت وجود دارد که برخی از وقایع در این دنیا، در حیطه اختیار و خواسته ما نیستند. پس بهتر است انها را بپذیریم و با آنها مبارزه نکنیم. هر تغییری که لازم است در درون خود ایجاد کنیم که این بهترین راه حل است.

بسیار اتفاق می افتد که به خاطر مسئله ای کوچک و پیش پا افتاده،خواب یک هفته خود را خراب می کنیم در حالیکه شخص دیگری به همان مسئله حتی یک ثانیه هم فکر نمی کند...تمام اینها به این دلیل است که زندگی را گه گاه برای خود دشوار و سخت می کنیم. فکر میکنیم همه دنیا به ما نگاه می کند در حالیکه چنین نیست و اگر هم باشد، اصلا مهم نیست.

مهم این است که همه ما به بهترین شیوه ای که می دانیم و می توانیم زندگی کنیم.

از طرف دیگر می توان با نگاهی به گذشته و نگرش صحیح به مسائل و رخدادهای زندگی، از موقعیت های سخت زندگی، درس های باارزشی گرفت. افراد شاد و با روحیه، به مشکلات و سختیها، به منزله ی کوله باری ارزشمند از تجارب نگاه می کنند. این افراد خود را شاد و سرزنده حفظ می کنند و همواره لبخند می زنند. آنها می دانند که همه چیز حل خواهد شد. آزمایش های سخت از آن ها، انسان هایی آب دیده و بهتر خواهد ساخت. این ساده ترین حرفی است که می توان گفت.

منبع:

فاطمه ناظم زاده

بخش خانواده ایرانی تبیان

روانشناسی کودکان

مصطفی عجمی — Fri, 30 Sep 2011 16:09:38 GMT

چرا برخی فرزندان از والدین خود متنفر می شوند؟

شاید راه حل آن از نظر برخی بررسی‌ها آسان باشد، ولی زمان می‌برد. شما برای ایجاد عاطفه و محبت با فرزندان خود همواره باید صبور باشید. به آنها عشق بورزید، برای آنها وقت بگذارید.

بیشتر فرزندان ، به والدین خود عشق می‌ورزند ، اما این حالت تنها برای زمانی است که والدین در نهایت محبت و مهربانی با آنها رفتار کنند. در صورتی که نیازهای آنها تأمین نشود ، حس دوری از والدین در آنها شکوفا می‌شود. همواره پدر و مادر فرزند خود را دوست دارند و این عشق ذاتی است زیرا که آنها را به دنیا آورده اند ، ولی این به تنهایی برای فرزندان کافی نیست .

شرایط دلخواه
فرزندان به دنبال تأمین نیازهای خود هستند . هر چه بزرگتر می‌شوند ، انتظارات و نیازهای آنها نیز نمایان تر می‌شود . اگر پدر و مادر به درستی آنها را درک نکنند و نیازهای عاطفی و مادی آنها تأمین نشوند و در ادامه محدودیت‌هایی را برای آنها مقرر کنند ، نارضایتی فرزند آغاز می‌شود و به تدریج این نارضایتی ، تبدیل به تنفر می‌شود! آنها انتظار دارند که والدین در هر صورت به رشد شخصیتی آنها نیز اهمیت بدهند.

تأثیر شرایط محیطی
علت دیگر تنفرگرایی فرزند ، اثرات شرایطی است که والدین برای آنها فراهم می‌کنند. همانطور که آنها در محیط بیرون تأثیر پذیر هستند ، شرایط و جو منزل هم بر آنها موثر است . خیلی از والدین ، با بحث و جدل و استرس‌های متوالی در منزل ، فرزند را تحت فشار روحی قرار می‌دهند. با این اوضاع آنها نمی‌توانند به درستی بر درس یا فعالیتهای مفید خود در منزل تمرکز کنند . همچنین با وجود شرایط نه چندان مناسب محیط بیرون از منزل ، همچون ، افراد و دوستان ناباب که آنها را همیشه به راه خطا می‌کشانند ، فرزند خود را در تنگنا می‌بیند و در این حالت است که اهانت و بی حرمتی به والدین ، از جانب او آغاز می‌شود و آنها را اشخاصی خودخواه و بدون ملاحظه می‌خواند.

راه حل
شاید راه حل آن از نظر برخی بررسی‌ها آسان باشد، ولی زمان می‌برد. شما برای ایجاد عاطفه و محبت با فرزندان خود همواره باید صبور باشید. به آنها عشق بورزید، برای آنها وقت بگذارید و آنها را درک کنید. به صحبت‌های آنها بطور دقیق گوش فرا دهید. آنها را تشویق کنید تا از دوستان ناباب خود دوری کنند و در این راه از هیچ کمکی دریغ نکنید. آنها را در پیشرفت درس و به سرانجام رسیدن اهدافشان یاری کنید. سعی کنید شرایطی را فراهم آورید که رشد شخصیتی آنها در جهتی مثبت نیل پیدا کند.

نکته ها و توصیه های تربیتی کودکان

مصطفی عجمی — Sat, 24 Sep 2011 06:38:35 GMT

آسیب های تربیتی ای که از جانب اولیا و مربیان به قصد تربیت و اصلاح رفتار و از روی دلسوزی و محبت به کودکان وارد می شود احتمالاً بیش از آسیب هایی است که از جانب دیگر عوامل صورت می گیرد !

1 -آسیب های تربیتی ای که از جانب اولیا و مربیان به قصد تربیت و اصلاح رفتار و از روی دلسوزی و محبت به کودکان وارد می شود احتمالاً بیش از آسیب هایی است که از جانب دیگر عوامل صورت می گیرد !

2 -اگر می خواهید فرزندتان نسبت به مسئولیت های خود بی تفاوت نباشد حساسیت بیش از حد نسبت به مسئولیت های او نشان ندهید . ( سعی کنید ظاهراً بی تفاوت باشید تا او خود به تکالیف و وظایف خود حساس شود ) .

3 -برای رسیدن به اهداف تربیتی ، اگر می خواهید سریعاً به مقصودتان نائل آیید آهسته و تدریجی حرکت کنید .

4 -تربیت کردن ، رها کردن متربی از بستگی ها و وابستگی ها به سوی رشد و تعالی است و نه رام کردن و مطیع کردن او در دام خواسته ها ." یقبُضکَ عَمّا لک و یبسُطکَ فیما لَه " "قبض می کند تو را آنچه برای توست و رها می کند تو را در آن چه برای اوست. "

5 -آموزش راه های رسیدن به حقیقت مهم تر از خود حقیقت است . این راه ها را به کودک نشان دهید .

6 -مهارتِ سکوت غالباً بیش از مهارتِ حرف زدن ارزش اثرگذاری دارد . با مهارت سکوت پیام خود را به کودک برسانید .

7 -معمولاً پدر و مادر در اثر حمایت و محبت نمی توانند کودک را به قدر کافی به خود واگذارند. در محبت نمودن معتدل باشید ، زیرا ساختمانِ تربیتِ متعالی بر شانه های محبت متعادل بنا می شود .

8 -کودک در خانواده به خاطر مراقبت های افراطی و بایدهاو نبایدهاغالباً خودش نیست ، همه چیز را طوطی وار اقتباس می کند ؛ او به جای این که نقش بگیرد ، نقش بازی می کند . بنابراین اجازه بدهید کودک ، هنر خود بودن و خود شدن را در خود شخصاً کشف کند .

9 -یکی از ظرافت های هنر تربیتی این است که هرگز در هنگام تنبیه ، کودک را تا مرحله ای از پافشاری پیش نبریم که در آن خود را محکوم یافته تلقی کند،بلکه مقاومت مانع را چنان حساب کنیم که بتواند بر آن فائق آید و تنبیه ، ابزاری برای آگاهی باشد و نه برای ترس و تهدید.

10 -در برنامه های تربیتی باید پیام تربیتی به گونه ای طرح و ابلاغ گردد که مخاطب آن را یکی از پدیده های ذات خود حس کند .

11 -هر یک از افراد ، تربیتی درخور و شایسته با شخصیت و طبیعت خود دارند . از شبیه سازی و شبیه پروری پرهیز کنید .( "قُل کُلُّ یعمَل عَلی شاکِلّتِه " ؛ " بگو هرکدام به راه و روش خویش عمل کند.")

12 -هر چه محیط و زمینهیتربیت آماده تر باشد شرایط پذیرش پیام تربیتی مستعدتر و کاراتر است . آماده سازی عاطفی و درونی ، هنری بس عمیق تر از پیام دهی و اندرزگویی است .

13 -تربیت کودک الزاماً مبتنی بر تعامل بین طبیعت او و دنیای پیرامون است ؛ پس در این تعامل به اقتضای طبیعت و محیط او سهیم باشیم .

14 -هدف تربیت باید توسعه و گسترش ظرفیت درونی و قوه فهم کودک باشد و نه تحمیل و تزریق معلومات و محفوظات به او .

15 -در روش تربیتِ فعال ، مربی می کوشد تا خود را از نظر ذهنی و عاطفی در موقعیت متربی قرار دهد ، در حالی که در روش تربیت انفعالی ، مربی ، کودک را در موقعیت خود قرار می دهد . در روش تربیت فعال ، مربی مشوّق ابداع و خلاقیت است ، حال آن که در روش انفعالی ، مربی القا کننده و ایجاد کننده عادت صوری است .

16 -وظیفه اولیا و مربیان هموار ساختن مسیر رشد و تعالی کودک است و نه راندن یا کشاندن او به سوی هدف ؛ زیرا فرق است بین رشد" کنش گر" و رشد" کشانگر."

17 -تنبیه باید به قصد بیداری دل باشد و نه تهدید جسم ، پس تا از نتیجه بیدارسازی تنبیه مطمئن نشده اید اقدام به تنبیه نکنید .

18 -باید دانست که غالباً کودک علت آنچه را که شما عیب می دانید نمی داند،لذا قبل از سرزنش ، او را توجیه کنید تا فاصله ای بین فهم شما و او ایجاد نشود .

19 -رشد و پیشرفت به وسیله خود کودک و در یک پویشِ درونی صورت می گیرد و پدر و مادر و یا معلم و مربی تنها مددیار ، راهنما ، مدل نما ، محرک و مشوق او هستند و بس ؛ همانند دارو در کارتن ، طبیب در معالجه بدن و باغبان در پرورش گل !

20 – مانباید کودک را " دانش اندوز" بار آوریم ،‌ بلکه باید او را در برابر صحنه ها و اشیایی قرار دهیم که خود بیندیشد و دریابد و گاه با احتیاط و بسیار مختصر او را راهنمایی کنیم تا به جای اندیشه آموزی ، اندیشه ورزی را پیشه کند .

21 -مربی باید بداند که اندرزها و درسهای اخلاقی وقتی اثر نیکو دارد که متربی شخصاً پذیرا باشد ، در غیر این صورت نه تنها بی فایده است ، بلکه نتیجه ای وارونه به دنبال دارد .

22 -مربی باید" تجارب تربیتی" را به جای اندرزهای کتابی و لفظی در معرض کودک به نمایش بگذارد تا او فرصتِ تجربهیواقعیت را در زندگی خود دریابد .

23 -کودک ، بسیاری از امور را که دیدنی نیست از راه دیده می آموزد ، مثل صدق و صفای درونی ، شرافت نفسانی ، نجابت اخلاقی و وقار معنوی و این آموزه های نادیدنی و ناگفتنی پایدارتر و عمیق تر از امور دیدنی است .

24 -در تربیت دینی باید پرورش حس مذهبی و تفکر دینی ، مقدم بر اطلاعات و دانش دینی باشد ؛ زیرا تربیت دینی یعنی زیستن طبق معتقدات دینی و نه صرفاً دانستن و حفظ کردن اطلاعات دینی !

25 -قبل از تمایل و تقاضای متربی ، از انتقال پیام تربیتی خودداری کنید ، به ویژه در تربیت دینی.

26 -حد فراگیری مفاهیم تربیتی هر کودک را ظرفیت هوشی و انگیزشی او تعیین می کند ، لذا از تحمیل و تراکم مفاهیم فراتر از ظرفیت او باید پرهیز کرد .

27 -در ارائه الگوی تربیتی مورد نظر سعی شود مواردی را مطرح کنیم که کودک به طور خود انگیخته به آنها نیاز دارد ، زیرا کودک به چیزی توجه می کند که در ترازِ رغبت اوست.

28 -کودکان باید نسبت به نوع رفتارهایی که از آنان انتظار داریم شناخت کافی داشته باشند ؛ این شناخت در میدان مشاهده حاصل می شود .

29 -تربیت هرگز در یک بُعد متمرکز نمی گردد بلکه همواره جنبه های عقلانی ، عاطفی ، اخلاقی ، اجتماعی ، جسمی ، علمی و .... در جامعیت بخشیدن به آن دخالت دارند .

30 -درون مایه های تربیت صحیح در طبیعت کودک وجود دارد و او باید از طریق خودیابی ، خودفهمی و خود رهبری ، آنها را در تعامل با محیطی سالم کشف و تقویت نماید .

منبع:تبیان

مدیریت حل بحران بین فرزندان

مصطفی عجمی — Sat, 24 Sep 2011 06:16:12 GMT

وقتی فرزندانمان باهم دعوا می کنند چه کنیم؟

دعوای فرزندان برای خانواده های چند فرزندی چیز عجیب و غریبی نیست. هیچ پدر و مادری نمی توانند ادعا کند که فرزندانشان هیچ وقت با هم دعوا نکرده اند. این مشکل اجتناب ناپذیر است اما بسیاری از ما والدین نمی دانیم با این مشکل چطور برخورد کنیم. گاهی سر هر دو داد می زنیم «بس کنید!»، گاهی طرف فرزند بزرگ تر را می گیریم و گاهی او را محکوم می کنیم و از فرزند کوچک دفاع می کنیم. بعد هم نمی توانیم پیش بینی کنیم که در فضاهای بزرگ تری مثل مدرسه و جامعه چه اتفاقی برای آنها خواهد افتاد.

خیلی وقت ها این مشکل برای ما به یک مشکل اساسی تبدیل می شود اما بدون اینکه خودمان متوجه باشیم، عامل ادامه این دعواها در بین فرزندانمان می شویم. خوشبختانه راه حل این مشکل خیلی هم پیچیده نیست و تنها نیاز به صبر و حوصله ما دارد. باید بپذیریم که اشتباه برخورد کرده ایم و روشمان را تغییر دهیم. آن وقت است که می توانیم کنترل رفتار فرزندانمان را به دست بگیریم.

کتک زدن یا داد زدن سربچه ها روش درستی نیست چون این کارها به فرو نشاندن عصبانیتشان کمکی نخواهد کرد. کافی است آنها را راهنمایی کنید تا خودشان اختلافشان را حل کنند.

ریشه یابی علت ها

1- برای توجه

علت اختلافات کودکانتان را شناسایی کنید و آنها را تا حد ممکن کم کنید. دعوای بچه های به چند علت است. اگر بعد از چند بار دعوا کردن کودکان متوجه شوند که هنگام دعوا شما توجه بیشتری به آنها نشان می دهید، طبیعی است که از دعوا کردن خوششان بیاید. همین دعوا کردن است که باعث می شود شما برای جدا کردنشان هم که شده آنها را بغل بگیرید و به اتاق دیگری ببرید یا حتی به چشمانشان نگاه کنید و سرشان داد بزنید. ممکن است بگویید این توجه که منفی و بد است. بله، اما وقتی توجه مثبت و تشویق را از کودک دریغ کنید، به هر ترتیب که شده سعی می کند توجه شما را به خودش جلب کند؛ حتی توجه منفی! پس سعی کنید آنقدر به کودک توجه کنید که او مجبور نشود با دعوا شما را متوجه خودش کند.

2- گفت و گو و بیان احساس

به کودکانتان یاد بدهید که احساساتشان را در زمان عصبانیت، شادی و غم ابراز کنند. خیلی وقت ها کودک قبل از بیان ناراحتی و عصبانیت خود به دیگران، از کتک زدن و رفتارهای خشن استفاده می کند چرا که یاد نگرفته چطور به خواهرش بگوید که دوست ندارد کسی به اسباب بازی اش دست بزند. همین حرف زدن و ابراز ناراحتی مانع از ایجاد هرنوع برخورد لفظی یا فیزیکی می شود.

گاهی ممکن است ندانید چرا دعوا شروع شده است. در این موارد سعی کنید یک طرفه به قاضی نروید و از کسی جانبداری نکنید. از کودکانتان بخواهید که ماجرا را از اول تعریف کنند و هر کدام راه حل هایی را که برای حل اختلاف دارند بگویند. حتی می توانید راه حل ها را روی یک برگه کاغذ بنویسید. ممکن است بعضی راه حل ها خنده دار و نشدنی به نظر برسند اما آنها را هم بنویسید. توانایی آنها برای حل مشکل را دست کم نگیرید. البته شما هم می توانید پیشنهاد بدهید اما صبر کنید تا خود کودکان یکی یکی راه های غیرممکن و نامناسب را خط بزنند تا بالاخره به بهترین راه برای حل اختلافشان برسند.

10 روش برای جلوگیری از دعوا

دعوای بین خواهر و برادرها به اندازه تغییر فصول سال طبیعی است. برخلاف آنچه بیشتر والدین تصور می کنند، دعوای میان فرزندان نشان دهنده سلامت روانی در خانواده است اما در بعضی مواقع این مسأله طبیعی تبدیل به مشکل می شود و نمی توانیم از عهده آن بر بیاییم. برای کنترل اوضاع در این طور مواقع و کاهش دعوا بین کودکانتان، به کاربردن 10 روش می تواند کارساز باشد.

بچه ها از شما یاد می گیرند که چطور اختلافشان را با هم حل کنند. اگر این کار را به آنها آموزش نداده اید، انتظار نداشته باشید بلد باشند به خوبی از عهده این کار بربیایند.

1- جنگ و دعوا

معمولا یکی از روش هایی که بچه ها برای جلب توجه والدین به آن متوسل می شوند، جنگ و دعوا است. بنابراین اگر به آنها بی توجهی کنید (البته تا زمانی که کار به کتک کاری های خطرناک نرسیده است)، دیگر کمتر از این روش برای جلب توجه استفاده می کنند.

2- رعایت مساوات

زمانی که بین فرزندانتان دعوا و درگیری پیش می آید ، ممکن است متوجه شوید که کدامشان دعوا را شروع کرده و مقصر است. در چنین وضعیتی به هیچ وجه اظهار نظر نکنید و هرگز طرف هیچ کدامشان را نگیرید.

3- تشویق هنگام صلح

وقتی که بچه ها به خوبی و بدون مشکل در کنار هم بازی و فعالیت می کنند، نشان بدهید که از این وضعیت خوشحال هستید. طوری رفتار کنید که بفهمند از اینکه با هم خوب هستند و دعوا نمی کنند ، خوشتان آمده است.

4- شما الگو هستید

اینکه هر از گاهی بحث و مرافعه کردنتان را به آنها نشان دهید، بد نیست؛ البته در صورتی که روش مواجه شدن با آن و حل کردن اختلافات و آشتی کردن را هم به آنها یاد بدهید. بچه ها از شما یاد می گیرند که چطور اختلافشان را با هم حل کنند. اگر این کار را به آنها آموزش نداده اید، انتظار نداشته باشید بلد باشند به خوبی از عهده این کار بربیایند.

5- همه با هم

فعالیت هایی را برنامه ریزی کنید که همه اعضای خانواده با هم در آن شرکت کنند با فرزندانتان درباره اینکه اعضای خانواده باید با هم همکاری کنند، صحبت کرده و اهمیتش را به آنها گوشزد کنید. از انجام بازی ها و فعالیت هایی که حس رقابت و احتمال دعوای فرزندانتان را افزایش می دهند ، خودداری کنید؛ مگر آنکه بتوانید احساس رقابت آنها را کنترل کنید تا به حسادت تبدیل نشود.

6- آموزش هنگام آرامش

زمانی با آنها درباره دعا کردنشان صحبت کنید که آرام شده و مشکلاتشان را با هم حل کرده باشند. برای فرزندانتان این سؤال را مطرح کنید که چه کارهای دیگری را می توانستند به جای کتک زدن همدیگر انتخاب کنند و به آنها در پیدا کردن ایده های جدید و جواب دادن به این سؤال کمک کنید.

7- نتیجه گیری به جای تنبیه

معمولا تنبیه کردن بچه ها فقط آنها را عصبانی تر کرده و باعث می شود بیشتر دعوا راه بیندازند؛ البته کمی سرزنش کردن، طبیعی و اجتناب ناپذیر است اما تا آنجا که می توانید، به جای تنبیه از نتیجه گیری منطقی استفاده کنید.

8- کنترل عکس العمل ها

وقتی که لازم است بین آنها پادرمیانی کنید، آرامش خود را کاملا حفظ کنید. اگر عصبانی بشوید، مطمئن باشید احتمال اینکه دوباره جنگ و دعوا راه بیفتد، بیشتر کرده اید.

9- گره ها را کم کنید

فکر کنید ببینید که معمولا چه مسائلی بیشتر باعث اختلاف و دعوای آنها می شود. مثلا اگر می خواهید برای بچه هایتان توپ بخرید ، هرگز برای یکی از آنها توپ قرمز رنگ و برای دیگری آبی رنگ نخرید.

10- همان طور که هست

هر روز به بچه هایتان بگویید که دوستشان دارید و مهم تر از این، علاقه تان را به آنها نشان دهید. بچه هایی که وابستگی عاطفی بیشتری به والدین دارند ، کمتر دعوا می کنند. این کار شاید شما را کاملا از شر دعوای فرزندانتان خلاص نکند اما بی نتیجه هم نیست.

منبع : همشهری خانواده